Sideritis bilgerana P. H. Davis bitkisinin fitokimyasal analizleri / Sinem Dereli ; tez danışmanı Prof.Dr.Turgut Kılıç.

Tez (Yük)--Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Kimya Anabilim Dalı.

Kaynakça var.

TÜBİTAK 113Z710 nolu proje kapsamında desteklenen bu çalışmada, Türkiye için endemik olan Sideritis bilgerana P. H. Davis bitkisinin fitokimyasal yönden incelenmesi amaçlanmıştır. Bitkinin toprak üstü kısımlarından elde edilen uçucu yağ GC/MS ile analiz edilmiş, ana bileşenler α-kadinol (%28.5), α-kadinen (%11.0), undekan (%8.5) olarak belirlenmiştir. Bitkinin fenolik ve diterpenik bileşikler açısından incelenmesi için hekzan, aseton ve metanol ekstreleri hazırlanmış, LC/MS-MS ile fenolik bileşenler ve miktarları belirlenmiştir. Hekzan ekstresi için kuersetagetin-3,6-dimetileter (138,17±25,87) mg/kg, aseton ile metanol ekstreleri için ise klorojenik asit miktarca en yüksek fenolik bileşiktir (sırasıyla 1309,84±181,38, 2141,89±296,6, 1132,58±156,83, 1787,33±247,5 mg/kg). İnfüzyon ve dekoksiyon yöntemi ile hazırlanan su ekstrelerinin de fenolik bileşenleri analiz edilmiş ve her iki ekstre için de ana bileşenin fumarik asit olduğu ve miktarlarının sırasıyla 39,75±2,76 ve 554,65±38,46 mg/kg olduğu belirlenmiştir. İzole edilen diterpenik bileşiklerin yapılarının aydınlatılması için NMR spektrumundan yararlanılmış olup bileşiklerin yapıları; Siderol (ent-7α-asetil-18-hidroksi-kaur-15-en) (1), Sideridiol (ent-7α,18-dihidroksikaur-15-en) (2), 7- epikandikandiol (ent-7α-,18-dihidroksikaur-16-en) (3), Sidol (ent- 3β-asetil-7α,18-dihidroksikaur-16-en) (4), Eubotriol (ent-7α,15β,18-trihidroksikaur-16-en) (5), Eubol (ent-7α-asetil-15β,18-dihidroksikaur-16-en) (6), Athonolon (ent-7a-17,18-trihidroksi-9,(11)-en-12-on) (7), Linearol (ent-3β-7α-dihidroksi-18-asetilkaur-16-en) (8) olarak 8 tane diterpen, ayrıca bir tane de steroid olan stigmasterol ((3S,8S,9S,10R,13R,14S,17R)-17-[(E,2R,5S)-5-etil-6-metilhept-3-en-2-il]-10,13-dimetil-2,3,4,7,8,9,11,12,14,15,16,17 dodekahidro-1H-siklopenta[a] fenantren-3-ol) (9) olarak belirlenmiştir. Hazırlanan ekstreler antimikrobiyal, antioksidan ve anti-Alzheimer aktivite yönünden incelenmiştir. Ekstreler herhangi bir antimikrobiyal aktivite göstermezken, β-karoten linoleik asit, CUPRAC ve DPPH yöntemine göre en aktif ekstre hekzan sonrası aseton ve metanol ile doğrudan hazırlanan metanol ekstreleri olarak bulunmuştur. Ekstrelerden hiçbiri AChE enzimini inhibe etmezken her iki yöntemle hazırlanmış aseton ekstresi orta derecede BChE inhibisyonuna sahiptir.