Kuru tip transformatörlerde darbe gerilimi dağılımının üç farklı sargı tipi için incelenmesi / Muzaffer Erdoğan; tez danışmanı Yrd.Doç.Dr. Mehmet Kubilay Eker.

Tez (Yük)--Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Elektrik-Elektronik Mühendisliği Anabilim Dalı.

Kaynakça var.

Anahtarlama olayları ve yıldırım, transformatör sargı uçlarında bir darbe geriliminin oluşmasına neden olmaktadır. Bu darbe geriliminin sargılardaki etkisinin incelenmesi için IEC 60076-3 standartında tanımlanan, 1,2 μs’de tepe değerine, 50 μs’de ise yarılanma değerine ulaşan bir sinyal, test esnasında transformatörlere uygulanır. Sargılar arasındaki yalıtkan malzemenin kapasitif davranışı ve sargıların endüktif özelliği nedeniyle, bu darbe gerilimi sargılarda yüksek frekanslı akımlar akmasına neden olur. Anma frekansında çalışan transformatör sargılarındaki gerilim dağılımı doğrusal iken, darbe gerilimi sonucu sargılarda oluşan yüksek frekanslı gerilimlerin dağılımı doğrusal değildir. Doğrusal olmayan gerilim dağılımı nedeniyle sargılar içerisinde öngörülemeyen noktalarda gerilim zorlanmaları meydana gelmesi ve bu nedenle sargı yalıtkanının zarar görmesi mümkündür. Darbe gerilimine karşı dayanımı yüksek transformatörlerin imal edilebilmesi için, tasarım aşamasında aşırı gerilimlere maruz kalan bölgelerin bilinmesi gerekmektedir. Yağlı tip transformatörlerin darbe gerilimi dağılımına ilişkin yeterince çalışma yapılmasına rağmen, kuru tip transformatörlerin darbe gerilimi dağılımına ilişkin yeterince çalışma bulunmamaktadır. Enerji sektöründe gittikçe büyük bir pazara sahip olmaya başlayan kuru tip transformatörlerin darbe gerilimi dağılımı bu çalışmanın konusunu oluşturmaktadır. Çalışma kapsamında, her bir fazı, yuvarlak, yassı ve strip olmak üzere, 3 farklı iletken ile sarılmış, 3 fazlı kuru tip transformatörün gerilim dağılımı analizi için sistemin matematiksel modeli oluşturulmuş ve parametreleri hesaplanmıştır. Modeli oluşturulan transformatör prototipi BEST Transformatör Tesisleri’nde üretilerek, benzetim sonuçlarının doğruluğu deneysel sonuçlarla karşılaştırılmıştır. Çalışma sonucunda, yassı iletkenli tipin sargıları arasındaki gerilim dağılımının diğer iki tipe göre daha düzgün olduğu ve en düşük aşım değerinin de bu tip tasarımda oluştuğu gözlenmiştir.