Çevre ve doğal kaynaklar ekonomisi / Prof. Dr. Nilgün Serim

Includes bibliographical references.

içindekiler GİRİŞ 1 BÖLÜM I DOĞA BİLİMLERİNİ ESAS ALARAK ATMOSFERİK ÇEVRE KİRLİLİĞİ VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNE BAKIŞ 1. KÜRESEL ISINMA MEKANİZMASI 4 1.1. Sera Gazi Etkİsİ 6 1.2. Aerosoller 9 2. ISI DEĞİŞİKLİĞİNİN DİĞER NEDENLERİ 9 3. İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİN OLUMSUZ ETKİLERİ 9 3.1. Kar ve Buz Oluşumu Üzerİnde 10 3.2. Okyanuslar ve DenIz Sevİyesİ Üzerİnde 12 3.3. Kara ve Denİz Ekosİstemİ Üzerİnde 14 4. ÇEVRE SORUNLARIYLA MÜCADELEYE DÖNÜK KÜRESEL ÇÖZÜM ARAYIŞLARI 19 4.1. uluslararası çevreci girişimlerin doğuşundan biyolojik çeşitlilik sözleşmesine (1993) 19 4.2. birleşmiş milletler iklim değişikliği çerçeve sözleşmesi 21 4.3. Kyoto Protokolü (2005)ve Sonrasi 22 4.4. cop 20 lima konferansı sonrası ve cop21 paris konferansı öncesi bir değerlendirme 25 BÖLÜM II PİYASA SİSTEMİ VE DOĞAL KAYNAKLARIN YÖNETİMİNDE ETKİNLİK 1. EKONOMİK ETKİNLİK KAVRAMI 28 2. PİYASA MEKANİZMASININ ETKİN ÇALIŞMASININ TEMEL KOŞULLARI: TAM REKABET PİYASASI 29 3. PARETO ETKİNLİK ÖLÇÜTÜ VE ÇEVRE SORUNLARI 31 4. GENEL DENGE YAKLAŞIMI VE ETKİNLİK 33 5. TÜKETİMDE ETKİNLİK (ÜRETİMİN TÜKETİCİLER ARASINDA OPTİMAL BÖLÜŞÜMÜ).. 36 6. ÜRETİMDE ETKİNLİK (OPTİMAL FAKTÖR DAĞILIMI) 38 7. ÜRETİM VE TÜKETİMİN ORTAK DENGESİ 40 BÖLÜM III PİYASA SİSTEMİ VE DOĞAL KAYNAKLARIN YÖNETİMİNDE ETKİNSİZLİK 1. İYİ TANIMLANMAMIŞ MÜLKİYET HAKLARININ VARLIĞI 46 2. MAL VE HİZMET KATEGORİLERİNDEKİ FARKLILIKLAR VE MÜLKİYETİ ORTAK MALLARIN VARLIĞI 47 2.1 .Özel Mal ve Hizmetler 47 2.2.sıkışıkuk malları 48 2.3.Kamusal Mal ve Hizmetler 48 2.3.1. Tam kamusal mallar ve hizmetler 49 2.3.2.Yarı kamusal mallar ve hizmetler 49 2.3.3. Erişime Açık ve mülkiyeti ortak mallar(serbest mallar) 50 2.3.4. Erdemli Mal ve Hizmetler 51 3. KAMU MALLARINDA DENGE ÜRETİMİN (ETKİN ARZ SEVİYESİNİN) TESPİTİ SORUNU 52 4. DIŞSALLIKLAR 53 4.1.çevresel dışsallıklar ve ekonomik sonuçları 53 4.1.1.Dışsal Maliyetler. 54 4.1.2.Dışsal Faydalar 56 4.1.3.NegatifDışsallıklar ve Etkinsizlik 57 4.1.4. Pozitif Dışsallıklar ve Etkinsizlik 59 4.2, Tam Rekabet Pİyasasinda Dişsalliklarin Varliği Durumunda Sosyal Optimumu Sağlama Sorunu 60 4.3. Monopolde EtkİnlIk ve ikinci en iyi sorunu 62 BÖLÜM IV ÇEVRESEL PROBLEMLER VE ÇEVRENİN KORUNMASI KONUSUNDA KİŞİSEL TUTUMLARI ETKİLEYEN FAKTÖRLER 1. KÜRESEL ISINMANIN GÜNLÜK YAŞAMA GİRMESİ İLE ÇEVRE BİLİNCİ VE ÇEVREYE YÖNELİK DUYARLILIKTAKİ DEĞİŞİM 65 2. ÇEVRECİ DAVRANIŞLARIN ŞEKİLLENME SÜRECİ VE ÇEVRECİ TİPOLOJİLERİ 67 3. ÇEVRESEL TUTUMLAR ÜZERİNDE YAŞ FAKTÖRÜNÜN ETKİSİ 70 4. ÇEVRESEL TUTUMLAR ÜZERİNDE CİNSİYET FAKTÖRÜNÜN ETKİSİ 71 5. KALİTELİ ÇEVRE TERCİHİ VE ÇEVRESEL TAHRİBATIN ÖNLENMESİ YÖNÜNDE KİŞİSEL TUTUMLARIN İKTİSADİ BELİRLEYİCİLERİ: LİTERATÜRDEKİ ÇALIŞMALAR 74 6. SOSYAL SERMAYE -ÇEVRE AHLAKI İLİŞKİSİ 78 7. ÇEVRECİ DAVRANIŞ VE ÇEVRESEL ORGANİZASYONLARA KATILIM 80 8. ÇEVRECİ DAVRANIŞ VE SOSYAL NORMLAR 81 9. ÇEVRESEL KAMU MALINA KATKIDA BULUNMANIN İKTİSADİ BOYUTU 82 BÖLÜM V ÇEVRE KİRLİLİĞİNİN SONUÇLARINA EKONOMİK ÇÖZÜM ARAYIŞLARI BAĞLAMINDA ÇEVRE KİRLİLİĞİ VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ İÇİN DÜZENLEYİCİ ARAÇLAR 1. ÇEVRE KİRLİLİĞİ VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ İLE MÜCADELEDE UYGUN POLİTİKA ARAÇLARININ GEREKLİLİĞİ 85 1.1. Çevre KIrlİUğİnI Doğuran Etkenler Bağlaminda Kamu Mali Kavrami ve DlŞSALLIKLAR 86 1.1.1. Etkinlik Değerlemesi 87 1.1.2. Hakkaniyet Değerlemesi 88 1.2. Çevre KIrlIUğInI Doğuran Etkenler ve kirlilik Mauyetlerİ 89 1.3. Devletİn Çevre Kİrlİüğİnİ ve Küresel Isinmanin Netİcelerİnİ Telafi Etmede Rolü.... 92 2. ÇEVRE KİRLİLİĞİ VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ İLE MÜCADELEDE ALTERNATİF POLİTİKA ARAÇLARI 93 3. ÇEVRE KİRLİLİĞİ VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ İÇİN KİRLETEN ÖDER İLKESİNİN UYGULANMASI: YÖNTEMLER 94 3.1. müdahaleci yöntemler 95 3.1.1. Emir ve Kontrol Yöntemi (command-and-control regulations) 95 3.12. Kirlilik Ücretleri (pollution charges) 97 3.2 piyasa yöntemleri 98 3.2.1. Mülkiyet haklan 99 3.2.2. Alınıp-satılır izinler (Permiler) 100 4. SÜBVANSİYONLAR VE VERGİ KOLAYLIKLARI 100 BÖLÜM VI ÇEVRESEL BOZULMA VE KARBON TİCARETİ 1. ÇEVRESEL BOZULMANIN TOPLUMSAL YANSIMALARI 103 2. ÇEVRE KİRLİLİĞİ KONTROL ARAÇLARININ GELİŞİMİ 104 3. KARBON VERGİSİ İLE KARBON TİCARET SİSTEMLERİNİN TEMEL ARTILARI VE EKSİLERİ 105 4. KARBON TİCARET SİSTEMLERİNİN TEORİK YÖNÜ VE GELİŞİMİ 108 5. ZORUNLU VE GÖNÜLLÜ KARBON PİYASA MEKANİZMALARININ TEMEL ÖZELLİKLERİ 110 6. KARBON PİYASA MEKANİZMALARI VE KYOTO PROTOKOLÜ 111 6.1. emisyon indirim kredi sistemleri 114 6.1.1. Temiz Kalkınma Mekanizması 114 6.1.2 Ortak Yürütme Mekanizması 115 6.1.3. Karbon Dengelemesi 116 6.2. uluslararası emisyon ticareti 116 7. KYOTO MEKANİZMALARININ REKABET AVANTAJI 119 8. KARBON TİCARETİ VE TÜRKİYE'DE PROJE GERÇEKLEŞTİRME 121 BÖLÜM VII MAKROEKONOMİK YAKLAŞIMLA ÇEVRE VE DOĞAL KAYNAK YÖNETİMİ 1. MAKROEKONOMİK BİR FAKTÖR OLARAK ÇEVRE 123 2. MAKROEKONOMİ- ÇEVRE İLİŞKİSİNİN TARİHSEL KÖKENLERİ 124 3. ÇEVRE EKONOMİSİ MAKROEKONOMİ ETKİLEŞİMİ 127 4. MAKROEKONOMİ İLE İLİŞKİSİ BAĞLAMINDA EVRİMSEL EKONOMİ/ EKOLOJİK EKONOMİ İLE ÇEVRE EKONOMİSİ AYRIMI 128 5. EKONOMİK BÜYÜME VE ÇEVRE 130 6. SIKI ÇEVRE POLİTİKASININ ÜRETİM MALİYETLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ: PORTER ANALİZİ 132 7. ÇEVRE POLİTİKASININ ULUSLARARASI TİCARETE ETKİSİ 133 8. DOĞRUDAN YABANCI YATIRIMLARIN ÇEVRE KİRLİLİĞİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ 134 9. ÇEVRE POLİTİKASININ REKABETE ETKİSİ 134 10. ÇEVRESEL POLİTİKALARIN İSTİHDAMA ETKİSİ 135 11. ÇİFTE YARAR HİPOTEZİ 136 12. ÇEVRE POLİTİKASI VE ENFLASYON 137 13. ÇEVRE POLİTİKASININ GELİR VE SERVET DAĞILIMINA ETKİSİ 137 14. EKONOMİNİN EKOSISTEMIN TAŞIMA VE ATIKLARI YENİDEN DOĞAYA DÖNDÜREBİLME KAPASİTESİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ 137 15. ÇEVRESEL KUZNETS EĞRİSİ 138 16. GELİR DÜZEYİ İLE ÇEVRESEL TAHRİBAT ARASINDAKİ TERS U İLİŞKİSİNİ TEORİK OLARAK AÇIKLAMADA KULLANILAN ANA ETKİLER 141 17. KAYNAKLARIN LANETİ HİPOTEZİ (RESOURCE CURSE HYPOTHESIS) 144 18. ÇEVRE POLİTİKALARI 145 18.1. Çevre Politikalarinin Siniflandirilmasi 146 18.1.1. Öz Yönünden Çevre Politikaları 146 18.1.1.1. Reform Karşıtı Politikalar 146 18.1.1.2. Reformcu Politikalar 147 18.1.2. Yöntem Açısından Çevre Politikaları 147 18.1.2.1. Tedavi Edici Politikalar 147 18.1.2.2. Önleyici Politikalar 148 18.2. Çevre Politikalari Uygulamasında Yararlanilan Araçlar 148 19. ÇEVRE YÖNETİMİ 149 19.1. Etkin Çevre Yönetiminin Koşullari 149 19.1.1. Siyasal irade 149 19.1.2. Evre Bilincinin Yaygınlaştırılması ve Çevre Eğitimi 150 19.1.3. Çevre Kalitesine ilişkin Standartların Belirlenmesi 151 19.1.4. Çevre Politikası Uygulama Alanlarının Belirlenmesi 151 19.1.5. Çevre Yönetimine ilişkin Stratejilerin Belirlenmesi 152 19.1.6. Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) ve Stratejik Çevresel Değerlendirme 154 19.1.7. Yasal Düzenlemelerin Etkin Biçimde Yaşama Geçirilmesi ve Uygulamada Şeffaflığın Sağlanması 154 19.2. Çevre Konusundaki Yargi Kararlarinin Uygulanmasi ve Çevreye Karşi Şuç 155 KAYNAKÇA 157