Bütünleşik bina tasarımı yaklaşımı : Türkiye ortamı ve koşullarına uyarlama raporu / Proje Yöneticisi Aslı Karabacak Editörler Prof. Dr. C. Abdi Güzer Yrd. Doç. Dr.Ilker Kahraman, Y. Mimar Nilay Özeler Kanan (Çevre ve Şehircilik Bakanlığı), Şube Müdürü V. Mimar Esra Tombak (Çevre ve Şehircilik Bakanlığı), Uzman Yardımcısı Oğuz Kürşat Kabakçı (Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı), Makine Mühendisi Korkmaz Gül (Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı)

Includes bibliographical references.

İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ VE KAPSAM I l .1 İklim Değişikliğinin Önlenmesi, Enerji Verimliliği ve Bütünleşik Bina Tasarım Yaklaşımı (BBTY) 2 1.2 Yapılı Çevrede Enerjinin Verimli Kullanımı, Geliştirilmiş Olçütleme ve Değerlendirme Yöntemleri, İnşaat Sektörüne Katkılar 3 2.0 BÜTÜNLEŞİK BİNA TASARIM YAKLAŞIMINA (BBTY) GENEL BAKIŞ 5 2.1 BBTY'nın Tanımı ve İlkeleri 5 2.2 BBTY Süreci İçin Genel bir Model 5 2.3 Tasarım ve Yapım Sürecinde Bina Bilgi Modellemesinin Rolü 8 2.4 Sürdürülebilirlik Performansını Geliştirmek Açısından BBTY'nin Rolü 20 3.0 TÜRKİYE'DE BİNA PERFORMANSI VE ENERJİ VERİMLİLİĞİ ÖNCELİKLERİ .. 23 3.1 Sürdürülebilir Bina Tasarımına İlişkin Yasal Mevzuatın Değerlendirilmesi 23 3.1.1 Türkiye'deki Mevzuatın Sürdürülebilir Tasarım Yönüyle İrdelenmesi '. 23 3.1.1.1 Binalarda Isı Yalıtımı Kuralları Standardı 24 3.1.1.2 Çevre Kanunu 25 3.1.1.3 İmar Kanunu 26 3.1.1.4 Enerji Verimliliği Kanunu 26 3.1.1.5 Kamu İhale Kanunu 27 3.1.1.6 Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliği 28 3.1.1.7 Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği 28 3.1.1.8 Merkezi Isıtma ve Sıhhi Sıcak Su Sistemlerinde Isınma ve Sıhhi Sıcak Su Giderlerinin Paylaştınlmasına İlişkin Yönetmelik 29 3.1.1.9 Yapı Malzemeleri Yönetmeliği 30 3.1.1.10 Enerji Kaynaklarının ve Enerjinin Kullanımında Verimliliğinin Artırılmasına İlişkin Yönetmelik 31 3.1.2 Yurt Dışındaki Yasal Mevzuatın Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Kullanımı Yönüyle İrdelenmesi 32 3.2 Bina Performansını Etkileyen Bölgesel, İklimsel, Fiziksel ve Jeolojik Faktörler 33 3.3 Bina Performansını Etkileyen Bölgesel Bina Yapım Geleneklerinin Değerlendirilmesi 34 3.3.1 Güneydoğu Anadolu Bölgesi Yapım Gelenekleri 35 3.3.2 Doğu Anadolu Bölgesi Yapım Gelenekleri 35 3.3.3 Karadeniz Bölgesi Yapım Gelenekleri 35 3.3.4 Marmara Bölgesi Yapım Gelenekleri 36 3.3.5 Ege ve Akdeniz Bölgesi Yapım Gelenekleri 36 3.3.6 Orta Anadolu'nun Kapadokya Yöresi Yapım Gelenekleri 37 3.3.7 İç Batı Anadolu ve Orta Anadolu Küçük Yerleşmelerinde Kerpiç Mimarisi 37 3.4 Farklı Bölgelerde Kullanım Sınıflarına Göre Anahtar Bina Örnekleri 37 3.5 Bina Yenilemesi İle İlgili Öncelikler 42 3.6 Türkiye'de İnşaat Mevzuatının Bina Performansına Etkileri 42 3.7 Türkiye'de Enerji Verimliliği 43 3.8 Türkiye'deki Mevcut Yapı Stokunun Enerji Performansı 48 3.9 Türkiye'de Yeni Binaların Enerji Performansı 48 3.10 Toplu Konut Uygulamalarına Yönelik Enerji Verimliliği Sorunları 49 3.11 Bütünleşik Bina Tasarım Yaklaşımına Göre Tasarlanmış Binalardan Elde Edilen Deneyimlerin İşlevsel Hale Getirilmesi 50 3.12 Türkiye'de Bina Elde Etme Süreçlerine Yönelik Başlıca Paydaşlar 50 3.13 Bina ve Bölgelere Göre İlk Yatırım ve İşletme Maliyetleri 51 3.13.1 İlk Yatırım Maliyetleri 51 3.13.2 İşletme Maliyetleri 51 4.0 SÜRDÜRÜLEBİLİR PERFORMANS ÖNCELİKLERİ 53 4.1 Binaların Konumu ve İçinde Yer Aldığı Fiziksel Ortam 53 4.1.1 Yerel Kentsel Öncelikler .... 53 4.1.2 Yerel Ulaşım 54 4.1.3 Sosyal ve Ekonomik Ortam 55 4.1.4 Kentsel Ortamda Sosyal ve Algısal Öncelikler 55 4.2 Bina Yerleşim Alanı Özellikleri 55 4.3 Bina Programının İşlevselliği 56 4.4 Yapı Malzemeleri 57 4.4.1 Bina ve Yapı Malzemelerinde Sürdürülebilirlik Standartları 57 4.4.2 Çevresel Ürün Beyanları 59 4.4.3 Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi ve İnşaat Sektöründeki Durum 60 4.5 İnşaat Malzemeleri, Bileşenleri ve Sistemlerinde Bulunan Gömülü Enerji 63 4.6 İnşaat Kalite Güvencesi ve Devreye Alma 65 4.7 İşletme Aşamasında Enerji Tüketiminin Değerlendirmesi 65 4.7.1 Bölgesel Isıtma Sistemleri, Birleşik Isı ve Güç Üretimi 65 4.7.2 Bina Gruplandırması ve Destek Altyapılarının Performans Kazanım Potansiyeli 66 4.7.3 Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının ve Atık Isının Değerlendirilmesi 67 4.8 İşletimden Kaynaklanan Sera Gazı, Diğer Gaz ve Parçacık Salımları 67 4.9 Isı Adası Etkisi 68 4.10 Binalarda Isı ve Güç Depolaması 68 4.11 Su Tüketimi ve Su Yönetimi 69 4.11.1 Türkiye'de Su Kaynakları ve Kullanımına İlişkin Değerlendirmeler 70 4.11.1.1 Su Kaynakları Potansiyeli 70 4.11.1.2 Su Kaynaklarının Kullanımı 71 4.11.1.3 Geleneksel Binalarda Su Kullanımı 74 4.11.2 Su Tüketimi ve Su Tüketimini Etkileyen Faktörler 75 4.11.2.1 İklime İlişkin Faktörler 75 4.13.2.1 Türkiye'de Kentsel Dönüşüm ve Yıkıntı Atıkları Geri Dönüşümüne İlişkin Değerlendirmeler 82 4.14 İç Ortam Kalitesi 83 4.14.1 Isıl Konfor 84 4.14.2 Havalandırma 85 4.14.2.1 Dış Hava Kalitesi 85 4.14.2.2 Türkiye'de Havalandırma Sistemlerine İlişkin Değerlendirmeler 87 4.14.2.3 Doğal Havalandırma 87 4.14.3 Mimari Aydınlatma Tasarımı ve Günışığı Kullanımı 88 4.14.3.1 Görsel Konfor Koşulları 88 4.14.3.2 Türkiye'de Mimari Aydınlatma Tasarımı ve Günışığı Kullanımı Konusuna İlişkin Değerlendirmeler 89 4.14.4 Akustik Performans 93 4.14.4.1 Gürültü Kirliliği ve Etkileri 93 4.14.4.2 Türkiye'de Gürültü Kirliliği ve Çevresel Gürültüye İlişkin Değerlendirmeler 94 4.14.5 Bütünleşik Bina Tasarımında Çevresel Kalite 94 4.15 Bina Yönetim Sistemleri 96 4.16 Bina Performansı ve İşletme Yönetimi 97 4.17 Bina Performansının Uzun Ömürlülüğü, Uyarlanabilirliği ve Esnekliği 98 4.18 Olağanüstü Durumlarda Can Güvenliği ve Yapı Sağlamlığı 98 4.19 Günlük Kullanımda Kullanıcı Güvenliği 100 4.20 Tüm Kullanıcılar İçin Erişilebilirlik 101 4.21 Bina İle İlgili Sosyal ve Algısal Sorunlar 102 4.22 Maliyetler ve Binanın Ekonomik Performansı 102 5.0 KISA ve UZUN VADEDE DÜZENLEMELER YAPILMASI İÇİN ÖNERİLER 109 5.1 Bütünleşik Bina Tasarımı Yaklaşımını İşlevsel Hale Getirmeye Yönelik Olarak Yasal ve Yönetsel Düzenlemeler 109 5.2 Türkiye Yapılı Çevre Ortamının Paydaşları için "Bütünleşik Bina Tasarımı Yaklaşımı" Kılavuzunun Geliştirilmesi 112 5.3. Katılımcı Bir Uygulama Modelinin Geliştirilmesi 112 5.4. Profesyonel Paydaşlar İçin Eğitim Programları Geliştirilmesi 113 5.5. "Bütünleşik Bina Tasarımı Yaklaşımı" Konusunda Toplumsal Bir Duyarlılık Oluşturulması .... 113 5.6. Bazı İklim Bölgelerinde Özel Araştırmalar Geliştirilmesi 113 5.7. Modelin İşlerliğine Yönelik Sürdürülebilirlik, Örnekleme ve Araştırmalar 114 EK 1 İnşaat sahası atık yönetiminde iyi uygulama örneklerinin maliyet tasarrufu, 15 farklı bina türü üzerinde örnek çalışma 117 EK 2 WRAP'in çalışmasının Türkiye uyarlaması: 2013 yılı yapı izni almış konutlar üzerinde tasarruf hesaplaması 119 EK 3 Türkiye'de kentsel dönüşümde hurda demir potansiyeli 119 EK 4 Türkiye'de bazı yerel yöneyimlerdeki uygulama örnekleri 120