İşletme bilimlerine giriş / M. Şerif Şimşek

Includes bibliographical references.

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ v GİRİŞ 1 BİRİNCİ KISIM İŞLETMENİN GENEL ESASLARI BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL İŞLETMECİLİK KAVRAMLARI 1. İNSAN İHTİYAÇLARI VE EKONOMİK FAALİYETLER 9 1.1. insan İhtiyaçları 10 1.1.1. Birincil ve İkincil ihtiyaçlar 10 1.1.2. Abraham Maslow'un ihtiyaçlar Dizisi 11 1.1.2.1. Temel Fizyolojik İhtiyaçlar 12 1.1.2.2. Güvenlik İhtiyaçları 13 1.1.2.3. Bir Yere Bağlanma (Aidiyet) ve Sevme - Sevilme İhtiyacı 13 1.1.2.4. Saygı Görme İhtiyacı 14 1.1.2.5. Kendini Gerçekleştirme İhtiyacı 14 1.1.3. İnsan İhtiyaçlarının Karşılanmasının Önemi 15 1.1.4. İhtiyaçlar Dizisinin Birey ve Çalışma Açısından Değerlendirilmesi 15 2-İHTİYAÇ-EKONOMİ VE ÜRETİM İLİŞKİSİ 17 2.1. Ekonomik Olaylar 17 2.2. Mal ve Hizmetler 18 2.3. Üretim 19 2.4. Üretim Faktörleri 20 2.4.1. Emek 21 2.4.1.1. Emek ve İş Kavramları 21 2.4.2. Sermaye 21 2.4.2.1. Değişik Açılardan Sermaye Kavramı 22 2.4.2.1.1. Ekonomik Açıdan Sermaye 23 2.4.2.1.2. Muhasebe Açısından Sermaye 23 2.4.2.1.3. Finansman Açısından Sermaye 24 2.4.2.1.4. İşletme Yönetimi Açısından Sermaye 24 2.4.3. Doğal Kaynaklar 26 2.4.4. Girişimci (Müteşebbis) 27 2.4.4.1. Girişimcinin Fonksiyonları 27 2.4.4.2. Girişimci ve Girişim 29 3. İŞLETMENİN DOĞUŞU-TARİHSEL GELİŞİMİ VE İŞLETME BİLİMİNİN DİĞER DİSİPLİNLERLE İLİŞKİSİ . 30 3.1. işletmenin Doğuşu 30 3.2. Çağdaş İşletmeciliğin Tarihsel Gelişimi 31 3.3. İşletme Biliminin Diğer Disiplinlerle ilişkisi 33 3.3.1. İktisat ve işletme Bilimi ilişkisi 33 3.3.2. Davranış Bilimleri ve işletme Bilimi İlişkisi 34 3.3.3. Hukuk ve İşletme Bilimi ilişkisi 35 3.3.4. Matematik-istatistik ve işletme Bilimi ilişkisi 36 3.3.5. Bilgi Teknolojisindeki Gelişmelerin işletme Bilimine Etkileri ve İşletmelerde Bilgisayar Kullanımı 37 4. TEMEL İŞLETMECİLİK KAVRAMLARINA İLİŞKİN GÖZDEN GEÇİRME SORULARI 38 İKİNCİ BÖLÜM İŞLETMENİN AMAÇLARI- EKONOMİ İÇİNDEKİ YERİ VE SINIFLANDIRILMASI 1. İŞLETMENİN AMAÇLARI 43 1.1. işletmenin Genel Amaçları 43 1.2. işletmenin özel Amaçları 45 2. İŞLETMENİN EKONOMİ İÇİNDEKİ YERİ VE ÇEVRESİ 47 2.1. İşletmenin Yakın Çevresindeki Çıkar Grupları 49 2.1.1. Müşteriler ve/veya Tüketiciler 50 2.1.2. İşletmenin Çalışanları (İşgörenler) 50 2.1.3. işletmenin Sahipleri ve/veya Ortakları 51 2.2. işletmenin Ulusal Çevresindeki Çıkar Grupları 51 2.2.1. Tedarikçiler 51 2.2.2. Finans Kurumları 51 2.2.3. Rakipler 52 2.2.4. Diğer Kurumlar 52 2.2.5. Devlet 53 2.2.6. Toplum 53 3. İŞLETMELERİN SINIFLANDIRILMASI 54 3.1. Tüketici ve Alıcı Türüne Göre İşletmeler 54 3.2. Ürettikleri Mal ve Hizmet Türüne Göre İşletmeler 55 3.3. Üretim Araçlarının Mülkiyetine Göre İşletmeler 55 3.4. Kullandıkları Üretim Teknolojilerine Göre işletmeler 57 3.5. Büyüklüğüne Göre işletmeler 58 3.5.1. Cüce işletmeler 59 3.5.2. Çok Küçük-Küçük İşletmeler 59 | jf / 3.5.3. Orta Büyüklükteki İşletmeler 59 3.5.4. Büyük işletmeler 60 3.5.5. Dev işletmeler 60 3.5.6. Değişik Büyüklükteki İşletmelerin Üstünlük ve Yetersizlikleri 61 3.5.6.1. Küçük İşletmelerin Üstünlükleri 61 3.5.6.2. Küçük işletmelerin Yetersizlikleri 62 3.5.6.3. Büyük işletmelerin Üstünlükleri 62 3.5.6.4. Büyük İşletmelerin Yetersizlikleri 62 3.5.7. işletmelerin Yatay ve Dikey Büyümeleri 63 3.5.7.1. Yatay Büyüme 63 3.5.7.2. Dikey Büyüme 63 3.6. Hukuki Yapılarına Göre işletmeler 65 3.6.1. Tek Kişi işletmeleri 65 3.6.2. Şirketler (Ortaklılıklar) 66 3.6.2.1. Adi Şirketler : 66 3.6.2.2. Ticaret Şirketleri 66 3.6.2.2.1. Kişi (Şahıs) Şirketleri 66 3.6.2.2.1.1. Kollektif Şirket 66 3.6.2.2.1.2. Komandit Şirket 67 3.6.2.2.2. Sermaye Şirketleri 68 3.6.2.2.2.1. Anonim Şirket 68 3.6.2.2.2.2. Limited Şirket 70 3.6.2.2.2.3. Sermayesi Paylara Bölünmüş Komandit Şirket 71 3.6.3. Kooperatifler 71 4. İŞLETMELERARASI ANLAŞMALAR VE BİRLİKLER 72 4.1. Kartel , 72 4.2. Konsern 73 4.3. Tröst 73 4.4. Konsorsiyum 73 4.5. Füzyon 74 4.6. Holding 74 4.7. İşveren Birlikleri 74 5. İŞLETMENİN AMAÇLARI-ÇEVRESİ VE SINIFLANDIRILMASINA İLİŞKİN GÖZDEN GEÇİRME SORULARI 75 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM İŞLETMENİN KURULUŞU 1. İŞLETMENİN KURULUŞ NEDENLERİ 79 1.1. Miras 79 1.2. Bağımsız İş Yapma isteği 79 1.3. Kazanç Sağlama isteği i 79 1.4. Toplumsal İtibar Sağlamak 79 1.5. Başka Fırsatların Yokluğu 79 1.6. Bir Düşünce veya Bir Misyonu Gerçekleştirme isteği 80 2. İŞLETMENİN KURULUŞ AŞAMALARI 80 2.1. işletme Kurma Düşüncesi (Proje Fikrinin Doğuşu) 82 2.2. Ön Etüdler 82 2.2.1. Ekonomik Etüd 82 2.2.1.1. Talep Tahmini 83 2.2.1.1.1. Talep Tahminine Yönelik Pazar Araştırmaları 84 2.2.1.1.2. Talep Tahmini Yoluyla Derlenen Bilgilerin Düzenlenmesi 84 2.2.1.1.3. Talep Tahmin Yöntemleri 85 2.2.1.1.3.1. Dolaysız (Direkt) Yolla Talep Tahmini 85 2.2.1.1.3.2. Dolaylı (Endirekt) Yolla Talep Tahmini 86 2.2.1.2. işletme Kapasitesinin Belirlenmesi ve Kapasite Türleri 96 2.2.1.2.1. Teorik Kapasite.. 98 2.2.1.2.2. Normal veya Pratik Kapasite 98 2.2.1.2.3. Fiili (Kullanış) Kapasitesi 98 2.2.1.2.4. Kapasite Kullanım Oranı (Çalışma Derecesi) 99 2.2.1.2.5. işletmelerin Optimum Büyüklüğü ve Optimum (Kıvamlı) Kapasite 99 2.2.1.2.6. işletme Kapasitesinin Seçimini Etkileyen Diğer Faktörler: 101 2.2.1.2.6.1. Talep Hacmi ve Kapasite ....101 2.2.1.2.6.2. Teknoloji ve Kapasite 102 2.2.1.2.6.3. Kuruluş Yeri ve Kapasite 102 2.2.1.2.6.4. Finansman ve Kapasite 102: 2.2.1.2.7. Optimum (kıvamlı) Kapasitenin Belirlenmesine İlişkin Uygulamalı Bir Örnek 102 2.2.1.3. Kuruluş Yerinin Seçimi 103 2.2.1.3.1. Kuruluş Yeri Seçiminin önemi ve Optimal Kuruluş Yeri 103 2.2.1.3.2 Kuruluş Yeri Faktörleri 104 2.2.1.3.2.1. Ekonomik Faktörler 105 2.2.1.3.2.2. Çevresel Faktörler 106 2.2.1.3.3. Kuruluş Yeri Seçiminde Kullanılan Yöntemler 107 2.2.1.3.3.1. Faktörlerin Karşılaştırılması Yöntemi 107 2.2.1.3.3.2. Maliyetlerin Karşılaştırılması Yöntemi 108 2.2.1.3.3.3. Kârlılıkların Karşılaştırılması Yöntemi 10S 2.2.2. Teknik Etüd 110 2.2.3. Finansal Etüd 111 2.2.4. Hukuki (Yasal) Etüd 112 2.3. Fizibilite Etüdü (Ön Proje) 113 2.4. Değerlendirme ve Yatırım Kararı 113 2.4.1. Değerlendirme ve Yatırım Kararının önemi 113 2.4.2. Değerlendirme ve Yatırım Kararına Temel Teşkil Eden Faktörlerin Saptanması 114 2.4.3. Yatırımın Projelerinin Değerlendirilmesinde Kullanılan Başlıca Yöntemler 115 2.4.3.1. Paranın Zaman Değerini Dikkate Almayan Yöntemler 115 2.4.3.1.1. Geri Ödeme Süresi (GÖS) Yöntemi 116 2.4.3.1.2. Gidere Oranlanan Hasılat (Nakit Girişinin Yatırım Maliyetine Oranı) Yöntemi 118 2.4.3.1.3. Yatırımın Kârlılığı Yöntemi (Net Kârın Yatırım Maliyetine Oranlanması) 118 2.4.3.1.4. En Düşük Maliyet Gideri Yöntemi 120 2.4.3.2. Paranın Zaman Değerini Dikkate Alan Yöntemler.. 120 2.4.3.2.1. NetBugünkü Değer (NBD) Yöntemi 120 2.4.3.2.2. iç Kârlılık Oranı (İKO) Yöntemi ?123 2.4.3.2.3. Anuite (Eş Değer Maliyet Gideri) Yöntemi 124 2.5. Kesin Proje 125 2.6. Projenin Uygulanması 125 2.7. işletme (Üretime Geçiş) Aşaması 126 3.

İŞLETMENİN KURULUŞUNA İLİŞKİN GÖZDEN GEÇİRME SORULARI VE ALIŞTIRMALAR 126 DÖRDÜNCÜ BÖLÜM İŞLETMENİN MALİYETLERİ 1. MALİYET KAVRAMI 133 2. İŞLETME MALİYETLERİNE İLİŞKİN BİLGİLERİN KULLANIM ALANLARI 133 2.1. İşletme Kârının Hesaplanması 134 2.2. İşletmede Gider Denetiminin Yapılması 134 2.3. Mal ve Hizmetleri Fiyatlandırma 134 2.4. İşletmede Sağlıklı Kararların Alınması 135 3. İŞLETME MALİYETLERİNİN SINIFLANDIRILMASI 135 3.1. Doğal Maliyetler 135 3.2. Birim ve Toplam Maliyetler 135 3.3. Değişir ve Sabit Maliyetler 136 3.3.1. Değişir Maliyet Giderleri 137 3.3.2. Sabit Maliyet Giderleri 137 3.4. Ortalama ve Marjinal Maliyet Giderleri 138 I 3.5. Gerçek Maliyet ve Alternatif Maliyet (Fırsat Maliyeti) 140 \ 3.6. Dolaylı (Endirekt) Maliyet ve Dolaysız (Direkt) Maliyet 142 4. İŞLETMENİN MALİYETLERİNE İLİŞKİN GÖZDEN GEÇİRME SORULARI VE ALIŞTIRMALAR 142 BEŞİNCİ BÖLÜM İŞLETMENİN GELİRLERİ 1. GELİR KAVRAMI 147 2. GELİR-KÂR KAVRAMLARI VE İLİŞKİLERİ 149 2.1. Üretim Kârı 149 2.2. Ana Faaliyet Dışında Sağlanan Kâr 149 2.3. Toplam (Total) Kâr 149 2.4. Dönem Kârı 149 3. KÂR MAKSİMİZASYONU 151 4. KÂRA GEÇİŞ ANALİZİ 154 5. İŞLETMENİN GELİRLERİNE İLİŞKİN GÖZDEN GEÇİRME SORULARI VE ALIŞTIRMALAR 158 ALTINCI BÖLÜM İŞLETMENİN VERİMLİLİĞİ 1. VERİMLİLİK KAVRAMI 163 2. VERİMLİLİKLE İLGİLİ KAVRAMLAR 164 2.1. Fiziki verimlilik (Mühendis Verimliliği) 164 2.2. Ekonomik Verimlilik (iktisadilik) 164 2.3. Kârlılık (Rantabilite) 166 2.4. Üretkenlik 167 2.5. Yeterlik (Efficiency) 168 2.6. Etkinlik (Etkenlik/Effectiveness) 169 3. VERİMLİLİĞİN İŞLETME VE ULUSAL EKONOMİ AÇISINDAN ÖNEMİ 169 4. KATMA DEĞER VE İŞLETMENİN ULUSAL EKONOMİYE KATKISI 170 5. İŞLETMENİN VERİMLİLİĞİNE İLİŞKİN GÖZDEN GEÇİRME SORULARI VE ALIŞTIRMALAR 171 YARARLANILAN KAYNAKLAR (BİRİNCİ KISIM) 175