İslam öncesi araplarda dil ve edebiyat / editör Mustafa Çağrıcı ; yayın koordinatörü M. Turan Çalışkan.

İÇİNDEKİLER Sunuş 13 Giriş İslâm Öncesi Arap Edebiyatımn Mevsûkiycti Meselesi Prof. Dr. Ali Bulut I. Câhiliye Sözlü Mirasının Yazıya Geçirilmesi Süreci 15 II. Câhiliye Edebî Mirasmın Mevsûkiycti Tartışmalan 26 A. Klasik Dönemdeki Yaklaşımlar 26 1. Ebû Amr born el-Âlâ (ö. 154/771) 27 2. Ebû Ubeyde (ö. 210/825) 27 3. Asmaî (ö. 216/831) 28 4. İbn Hişâm (ö. 218/833) 29 5. İbn Sellâm el-Cumahî (ö. 231/845) 31 6. Ebû Hâtim es-Sicistânî (ö. 255/869) 31 7. Câhız(ö. 255/869) 31 8. İbn Kuteybe (ö. 276/889) 32 Değerlendirme 33 B. Modern Yaklaşımlar 35 Bl. Olumlu Yaklaşımlar 35 1. Charles James Lyall (1845-1920) 36 2. Mustafa Sadık er-Râfiî (1881-1937) 37 3. Erich Bräunlich (1892-1945) 39 4. Giorgio Levi Deila Vida (1886-1967) 39 5. Ömer Ferruh (1904-1987) 40 B2. Olumsuz Yaklaşımlar 40 1. Wilhelm Ahlwardt (1828-1909) 41 2. Theodor Nöldeke (1836-1930) 42 3. David Samuel Margoliouth (1858-1940) 44 4. Taha Hüseyin (1889-1973) 45 Değerlendirme ve Sonuç 47 1. Câhiliye Şiirinin Sözlü Rivayete Dayanması 47 2. Eski Milletlere Arapça Şiirler Nispet Edilmesi 48 3. Râvîler ve Güvenilirlikleri 49 4. Şiirlerde Kullanılan Dil ve Lehçe 51 5. Beyitlerin Tertibindeki Farklılıklar 52 6. Bazı Şairlerin Masal Kahramanı Olduğu İddiaları 53 7. Câhiliye Şiirinin Putperestlik İnancını Yansıtmaması 53 Sâmî Diller ve Arapçanın Bu Diller içindeki Yeri Prof. Dr. Dursun Hazer A. Sâmî ve Sâmîlik Kavramı, Sâmî Coğrafya ve Topluluklar 61 B. Sâmî Diller 63 1. Kuzeydoğu Sâmîleri: Akkad (Ekked) Dilleri veya Bâbil-Asur Dilleri 63 2. Kuzeybatı Sâmîleri ve Dilleri 65 3. Güneybatı Sâmîleri ve Dilleri 66 C. Klasik Kuzey Arapçası 67 1. Kaybolmuş Kuzey Klasik Arapçası 68 2. Yaşayan Klasik Kuzey Arapçası 69 D. Ana Sâmîlik, Sâmî Dillerin Ortak Noktalan ve Bunlar İçinde Arapçamn Yeri 70 Arapçanın Lehçeleri Prof. Dr. Dursun Hazer A. Genel Olarak Arapçanın Lehçeleri 79 1. Arap Dilinin Lehçelerine Dair Kaynaklar 80 2. Uzmanların Kur’an Öncesi Arapçanın Lehçelerine İlişkin Tespitleri 82 B. Kur’an’ın Nüzulü Döneminde Hicaz Bölgesinin Lehçeleri ve Kurcyş Lehçesi 90 1. Hicaz Bölgesi ve Sâkinleri 90 2. Kur’an’m Lehçeler Arasında Ortak Bir Dilin Oluşmasına Katkısı 91 3. Hicaz Lehçe Grubu, Bu Grup İçinde Kureyş Lehçesinin Yeri ve Önemi.... 92 4. Kur’an Merkezli Hicaz Lehçesinin Temel Yapısal Unsurları 95 C. Mekke-Medine Lehçe Farkları 99 1. Lafızlardaki Okunuş Farklılıkları 101 2. Kelimelerin Delaletindeki Farklılıklar 103 Sözlü Gelenekten Yazılı Geleneğe Geçiş ve Bunda Kur’anTn Etkisi 107 Prof. Dr. Ali Bulut Kur’an’ın Arap Diline Tesiri Prof. Dr. Halim Öznurhan A. Kur’an’ın Arap Dilinin Canlılığını Korumasına Katkısı 116 B. Kur’an’m Arap Dilini Güçlendirmesi ve Geliştirmesi 117 C. Kur’an’m Arap Lehçelerini Birleştirmesi ve Dil Birliğini Sağlaması 117 D. Kur’an’m Arap Dilini Evrenselleştirmesi ...118 E. Kur’an’m Arap Dilini Kurallara Bağlı Hale Getirmesi (Nahv) 119 F. Kur’an’m Arap Dilinin Belâgatine Tesiri 122 G. Kur’an’m Arap Diline Yeni Meseller Kazandırması 126 1. Yaygın Şekilde Kullanılan Özlü/Kısa Meseller 127 2. Kur’ân-ı Kerîm’de Kıyasî Meseller 130 3. Gizli Meseller 132 H. Kur’an’m Arap Dilinin Kelimelerine Yeni Anlamlar Kazandırması 134 1. Allah 136 2. Melek 137 3. Kitâb 139 4. Kerem 141 İ. Kur’an’m Arap Edebiyatına Tesiri ve Katkısı 143 1. Arap Şiirine Katkısı 143 2. Arap Nesrine Katkısı 148 3. Kitâbet 149 4. Hitabet 151 Sonuç 155 Câhiliye Edebiyatı - Kur’an İlişkisi Prof. Dr. Dursun Hazer A. İslam Öncesi Dönemde Sosyal, Kültürel ve Siyasî Yapı-Dil İlişkisi 159 B. Câhiliye Edebiyatı ve Kur’an’da Şekil ve Muhteva (Şekil, Muhteva, Muhteva Unsurları: Konular, Tasvirler, Üslup) 163 1. Kelime 168 2. Anlam 173 3. Üslup 177 GİRİŞ: Şiir Kavramı 191 a. İyi Şiirin Nitelikleri 192 b. Şiir, Mübalağa, Hüsn-i Ta‘lil 192 c. Şiir ve Nazım 193 d. Şiir ve Edebî Nesir 194 e. Şiir ve Hayal 194 f. Şiir-Secî, Şair-Kâhin 194 g. Şiir ve Müzik 195 h. Şiirin Başka Dile Tercümesi 195 i. Dünyada Şiir 195 Eski Arap Şiiri 196 A. Câhiliye Şiiri Ne Kadar Eskidir 196 B. Eski Şiirin Zamanımıza Ulaşan Kadîm Kaynakları 197 1. Mu’allakât 197 2. Mufaddaliyyât 200 3. Asma’iyyât 201 4. Cemheretü eş’âri’l-’Arab 201 C. Eski Arap Şiirinin Dili 201 D. Eski Arap Şiirinin intikali: Sözlü ve Yazılı İntikal 204 E. Eski Arap Şiirinin Mevsûkiyeti 206 F. Eski Arap Şiirinin Gelişmesini Sağlayan Unsurlar 206 G. Eski Arap Şairini Şiir Söylemeye İten Faktörler 207 H. Eski Arap Şiirinde Nazım Kuralları ve Çeşitleri 208 İ. Eski Arap Şiirinde Kaside 209 J. Eski Arap Şiirinde Başlıca Temalar 212 1. Medih (Övgü Şiirleri) 212 2. Hiciv (Yergi Şiirleri) 214 3. Fahr (Övünme Şiirleri) 216 4. Tasvir 217 5. Gazel, Nesib, Teşbih 218 6. Şarap, İşret Meclisi, İşret Alemi 223 7. Ölüm 225 8. Mersiye 227 9. Hamise (Kahramanlık Şiirleri) 230 10. Hikemiyyât 232 11. İ‘tizâriyyât (Özür Beyanı Şiirleri) 233 K. Eski Arap Şiirinde Din ve Ahlak 234 1. Din 234 2. Ahlak 252 L. Eski Arap Şiiri ve Islâm 261 M. Hz. Peygamber ve Eski Arap Şiiri 261 N. Sahâbe ve Eski Arap Şiiri 262 Kur’an’m Nüzulü Sırasında Arap Nesri Prof. Dr. İsmail Durmuş Giriş 267 a. Nesir Kavramı 267 b. Nesir ve Şiir 268 c. Eski Arap Nesri 269 d. Kuran ve Nesir 269 e. Erken İslam Nesri 270 Kur’an’ın Nüzulü Sırasında Arap Nesir Türleri 270 A. Mesel 270 1. Mesel Kavramı 270 2. Mesel Kahramanları 271 3. Mesellerin Hikâyeleri 272 4. Mesellerin Dil ve Edebiyat Özellikleri 273 5. Câhiliye Mesellerinin Kriterleri 273 6. Eski Arap Mesellerinin Derlenmesi ve Kaynakları 273 B. Hitâbet 275 1. Câhiliye Hitâbeti 275 2. Câhiliye Hitâbetinin Özellikleri 276 3. Câhiliye Toplumunda Hatibin Yeri 276 4. Başlıca Câhiliye Hatipleri 276 5. Câhiliye Hitâbetinin Türleri 277 C. Hikâye 280 D. Eyyâmu’l-Arab 282 E. Ensâb 284 E Ahbâr 286 G. Secî 287 H. Kâhin Secileri 289 İ. Münâzara 292 J. Mektup 294 K. Hikmet 296 I. Sâmî Diller 301 A. Batı Sâmî Diller 303 1. Kuzeybatı Sâmî Diller 303 2. Güneybatı Sâmî Diller 303 B. Doğu Sâmî Diller 303 II. Arap Yazısının / Al&besinin Ortaya Çıkışı, Gelişimi ve Sorunları 304 a. Nebatîler 306 b. Nebat Kitâbeleri 307 1. Birinci Ummu’l-cimâl Kitâbesi 308 2. Hicr Kitâbesi 309 3. Nemâra Kitâbesi 309 4. Zebed Kitâbesi 310 5. Vâdî-i Mürekkeb Kitâbesi 311 6. İkinci Ummu’l-cimâl Kitâbesi 311 7. Üseys Kitâbesi 312 8. Harrân Kitâbesi 313 III. Câhiliye Döneminde Yazımn Hangi Alanlarda ve Ne Ölçüde Kullanıldığı Meselesi 315 IV. Câhiliye’deki Yazımn Gelişimine İşaret Etmesi Bakımından Kur’an’m Yazılması ve İlk Mushaf Örnekleri 318 A. Kur’ân-ı Kerîm’in Cem’i ve İstinsahı 321 B. Arapça Harflere Nokta ve Hareke Konulması 325 Dizin 333