Elektronik ticaret ve mesafeli elektronik sözleşmelerde tüketicinin korunması / Arş. Gör. Merve Arslan.

Includes bibliographical references and index.

İÇİNDEKİLER Teşekkür 5 Kısaltmalar 13 özet 17 Giriş 19 Birinci Bölüm ELEKTRONİK TİCARET I. ELEKTRONİK TİCARET KAVRAMI VE UNSURLARI 21 A. Genel Olarak Elektronik Ticaret Kavramı 21 B. Elektronik Ticaretin Unsurları 24 1. Elektronik Ortam Unsuru 24 2. Ticari İş Unsuru 25 II. ELEKTRONİK TİCARET KAPSAMINDA KULLANILAN ARAÇLAR 25 A. Genel Olarak 25 B. İnternet 26 1. Genel Olarak 26 2. Intranet ve Extranet Kavramları 28 a. Intranet 28 born Extranet 29 3. İnternetin Teknik Yapısını Oluşturan Unsurlar 29 a. Telefon/Telekominükasyon idareleri 4 29 born İnternet Servis Sağlayıcıları (ISS-İnternet Yer Sağlayıcıları/Internet Service Provider-ISP) 30 c. internet İçerik Sağlayıcıları (Internet Content Provider- IIS) 32 d. İnternet Erişim Sağlayıcıları (Internet Access Provider) 32 e. Sunucu (Server) 34 f. Host 34 4. Elektronik Ticarete İlişkin Başlıca İnternet Hizmetleri 35 a. E-mail Hizmetleri 35 born FTP (File Transfer Protocol/ Dosya Transferi Protokolü) 36 c. WWW (World Wide Web) 36 C. Diğer Elektronik Ticaret Araçları 37 III. ELEKTRONİK TİCARET TÜRLERİ 38 A. Genel Olarak 38 B. Tarafları Bakımından Elektronik Ticaret Türleri 39 1. işletmeler Arası (Business to Business-B2B) Elektronik Ticaret 39 2. İşletme ve Tüketici Arası (Business to Consumer-B2C) Elektronik Ticaret 41 3. Tüketiciler Arası (Consumer to Consumer-C2C) Elektronik Ticaret 42 4. İşletme ve Devlet Arası (Business to Government-B2G) Elektronik Ticaret 43 5. Devlet ve Tüketici Arası (Government to Consumer-G2C) Elektronik Ticaret 44 C. İfa Yeri Bakımından Elektronik Ticaret Türleri 46 1. Doğrudan (Dolaysız) Elektronik Ticaret 46 2. Dolaylı Elektronik Ticaret 48 D. Ürün Niteliği Bakımından Elektronik Ticaret Türleri 49 1. Fiziki Malların Satışına Dayalı Elektronik Ticaret 49 2. Dijital Ürünlerin Satışına Dayalı Elektronik Ticaret 50 3. Hizmet Sunumuna Dayalı Elektronik Ticaret 53 4. Bilgi Sunumuna Dayalı Elektronik Ticaret 54 IV. ELEKTRONİK TİCARETİN AVANTAJ VE DEZAVANTAJLARI 56 A. Elektronik Ticaretin Avantajları 56 1. Tüketiciler Açısından Avantajları 56 2. Satıcılar Açısından Avantajları 57 B. Elektronik Ticaretin Dezavantajları 59 1. Tüketiciler Açısından Dezavantajları 59 2. Satıcılar Açısından Dezavantajları 60 V. S-TİCARET VE M-TİCARET KAVRAMLARI 61 A. Genel Olarak 61 B. S- Ticaret (Sosyal Ticaret) 61 1. Genel Olarak 61 2. S-Ticaretin E-Ticaret Türleri Bakımından Değerlendirilmesi .i 62 3. S-Ticarette Tüketicinin Korunması .1 63 C. M- Ticaret (Mobil Ticaret) il 64 1. Genel Olarak ,, 64 2. M-Ticaretin E-Ticaret Türleri Bakımından Değerlendirilmesi 65 3. M-Ticarette Tüketicinin Korunması 66 VI. İLGİLİ MEVZUAT 67 ikinci Bölüm ELEKTRONİK TİCARET KAPSAMINDA AKDEDİLEN MESAFELİ ELEKTRONİK SÖZLEŞMELERİN KURULMASI VE İFASI I. ELEKTRONİK SÖZLEŞMELER 71 A. Genel Olarak 71 B. Elektronik Sözleşmelerin Kuruluş Yöntemleri 72 1. Genel Olarak 72 2. ED/Aracılığıyla Kurulan Elektronik Sözleşmeler 73 3. E-mo/7 Aracılığıyla Kurulan Elektronik Sözleşmeler 76 4. Chot f/ffCMracılığıyla Kurulan Elektronik Sözleşmeler 79 5. Web Siteleri Aracılığıyla Kurulan Elektronik Sözleşmeler 81 6. Elektronik Temsilci Aracılığıyla Kurulan Elektronik Sözleşmeler 84 7. Online Kitlesel Pazar Aracılığıyla Kurulan Elektronik Sözleşmeler 85 8. Diğer Yöntemlerle Kurulan Elektronik Sözleşmeler 86 C. Elektronik Sözleşmelerin Nitelikleri 87 1. Katılmalı (İltihaki) Sözleşme Niteliği 87 2. Hazır Olmayanlar Arasında Sözleşme Niteliği 91 3. Mesafeli Sözleşme Niteliği 93 II. MESAFELİ ELEKTRONİK SÖZLEŞMELER 97 A. Mesafeli Elektronik Sözleşme Kavramı 97 1. Genel Olarak 97 2. Unsurları 98 a. Sözleşmenin Taraflarından Birinin Tüketici Diğerinin Satıcı veya Sağlayıcı Olması Unsuru 98 aa. Sözleşmenin Bir Tarafının Tüketici Olması ^ 98 ab. Sözleşmenin Diğer Tarafının Satıcı Olması 102 ac. Sözleşmenin Diğer Tarafının Sağlayıcı Olması 104 ad. Elektronik Sözleşme Türleri Bakımından Değerlendirme 105 born Eş Zamanlı Fiziksel Varlık Göstermeksizin Elektronik Uzaktan İletişim Araçlarının Kullanılması Unsuru , 107 ba. Genel Olarak 107 bb. Elektronik Sözleşme Türleri Bakımından Değerlendirme 110 c. Uzaktan Pazarlamaya Yönelik Bir Sistemin Mevcut Olması Unsuru 111 circa Genel Olarak 111 cb. Elektronik Sözleşmeler Bakımından Değerlendirme 113 B. İstisnalar 114 C. Mesafeli Elektronik Sözleşmelerin Kurulması 114 1. Elektronik İrade Beyanları; Öneri ve Kabul Beyanları 114 a. Genel Olarak 114 born Öneri Beyanı 116 ba. Genel olarak 116 bb. Önerinin Bağlayıcılığı 119 bc. Öneri Beyanının Geri Alınması 120 c. Öneriye Davet Beyanı 121 d. Kabul Beyanı 122 da. Genel Olarak 122 db. Kabul Beyanının Geri Aimması 125 2. Sözleşmenin Kurulma Anı 125 a. Genel Olarak 125 aa. Hazırlar Arası Sözleşmeler Bakımından 126 ab. Hazır Olmayanlar Arası Sözleşmeler Bakımından 126 born Mesafeli Elektronik Sözleşmeler Bakımından 127 3. Sözleşmenin Hüküm ve Sonuçlarını Doğurma Anı 128 a. Hazırlar Arası Elektronik Sözleşmeler Bakımından 128 born Hazır Olmayanlar Arası Elektronik Sözleşmeler Bakımından 129 D. Mesafeli Elektronik Sözleşmelerde Şekil 129 E. Mesafeli Elektronik Sözleşmelerde İfa 130 1. Genel Olarak 130 2. ifa Yeri 132 a. Genel Olarak 132 born Mesafeli Elektronik Sözleşmeler Bakımından ifa Yeri ; 135 ba. Satıcı veya Sağlayıcının Borcunu İfa Yeri 135 bb. Tüketicinin Borcunu ifa Yeri 137 3. İfa Zamanı 138 a. Genel Olarak 138 born Mesafeli Elektronik Sözleşmeler Bakımından ifa Zamanı 139 ba. Satıcı veya Sağlayıcının Borcunu İfa Zamanı 139 bb. Tüketicinin Borcunu İfa Zamanı 140 F. Mesafeli Elektronik Sözleşmelerde İspat 141 Üçüncü Bölüm ELEKTRONİK TİCARET KAPSAMINDA KURULAN ELEKTRONİK MESAFELİ SÖZLEŞMELERDE TÜKETİCİNİN KORUNMASI I.

MESAFELİ ELEKTRONİK SÖZLEŞMELERDE ÖN BİLGİLENDİRME YÜKÜMLÜLÜĞÜ VE CAYMA HAKKI KAPSAMINDA TÜKETİCİNİN KORUNMASI 145 A. Tüketicinin Bilgilendirilme Yükümlülüğü Çerçevesinde Koruma 145 1. Genel Olarak 145 2. Kapsamı 146 3. Şekli 149 4. Yaptırımı 153 B. Cayma Hakkı Çerçevesinde Koruma .j 155 1. Genel Olarak 156 2. Cayma Hakkı Süresi ve Sürenin Hesaplanması 158 3. Cayma Hakkının Kullanılmasında Şekil 160 4. Cayma Hakkının Kullanılmasının Sonuçları 162 a. Genel Olarak 162 born Alınanların iadesi 162 ba. Tüketici Açısından i 162 bb. Satıcı veya Sağlayıcı Açısından 163 c. Yan Sözleşmelerin Akıbeti 164 5. Cayma Hakkının İstisnaları 165 II. HAKSIZ ŞARTLAR BAKIMINDAN TÜKETİCİNİN KORUNMASI 167 A. Genel Olarak 167 B. Haksız Şartlara Karşı Tüketicinin Korunnnasına İlişkin Özel Düzenlemeler 173 1. Haksız Şartların Geçersizliği 173 2. Haksız Şartların Tüketici Lehine Yorumlanması 174 III. AYIP SEBEBİYLE TÜKETCİNİN KORUMASI 176 A. Ayıplı Mal Sebebiyle Tüketicinin Korunması 176 1. Tanımı , 176 2. Türleri 178 a. Maddi Ayıp 178 born Hukuki Ayıp 179 c. Ekonomik Ayıp 181 3. Ayıplı Maldan Sorumluluğun Şartları 182 a. Ayıplı Malın Teslim Edilmiş Olması 182 born Ayıbın Yarar ve Hasarın Geçtiği Anda Mevcut Olması 182 c. Ayıbın Önemli Olması 185 d. Ayıbın Gizli Olması 186 e. Gözden Geçirme ve Bildirim Külfetlerinin Olmaması 187 ea. Gözden Geçirme (Muayene) Külfeti 188 eb. Satıcıya Bildirim (İhbar) Külfeti 189 f. Sorumsuzluk Anlaşmasının Mevcut Olmaması 191 4. ispat Yükü 193 5. Tüketicinin Seçimlik Hakları 195 a. Fiziksel Malın Teslimi Bakımından 195 aa. Sözleşmeden Dönme Hakkı 197 ab. Bedelden İndirim İsteme Hakkı 199 ac. Ücretsiz Onarım İsteme Hakkı 202 ad. Ayıpsız Benzeriyle Değişim isteme Hakkı 204 born Dijital Malın İndirme (Download) Yoluyla Teslimi Bakımından 208 6. Zamanaşımı 210 B. Ayıplı Hizmet Sebebiyle Tüketicinin Korunması 212 1. Tanımı 212 2. Ayıplı Hizmetten Sorumluluğun Şartlan 215 a. Genel Olarak 215 born Ayıbın Yarar ve Hasarın Geçtiği Anda Mevcut Olması 215 c. Ayıbın Önemli Olması 217 d. Ayıbın Gizli Olması 217 e. Gözden Geçirme ve Bildirim Külfetlerinin Olmaması 218 f. Sorumsuzluk Anlaşmasının Mevcut Olmaması 219 3. Tüketicinin Seçimlik Hakları 220 a. Genel Olarak 220 born Sözleşmeden Dönme Hakkı 221 c. Ayıp Oranında Bedelden İndirim isteme Hakkı 223 d. Hizmetin Yeniden Görülmesini İsteme Hakkı 224 e. Ücretsiz Onarım İsteme Hakkı 225 4. İspat Yükü 226 5. Zamanaşımı 227 IV. BORÇLUNUN TEMERRÜDÜ SEBEBİYLE TÜKETİCİNİN KORUNMASI 229 A. Genel Olarak 229 B. Borçlunun Temerrüdünün Şartları 230 1. Borcun Muaccel Olması 230 2. İhtar 232 C. Borçiunun Temerrüdünün Sonuçiarı 234 1. Genei Sonuçlar 235 a. Aynen İfa ve Gecikme Tazminatı 235 born Beklenmedik Halden Sorumluluk 236 2. Karşılıklı Borç Yükleyen Sözleşmeler Bakımından Sonuçlar 238 a. Süre 238 born Seçimlik Haklar 239 V. İMKÂNSIZLIK SEBEBİYLE TÜKETİCİNİN KORUNMASI 242 Sonuç 247 Kaynakça 251 Kavramlar Dizini 271

İhtiyaçlarımızın karşılanmasında yaygın olarak karşımıza çıkan elektronik ticaret kapsamından kurulan mesafeli elektronik sözleşmeler, tüketici açısından sağladığı avantajlar yanında bir takım dezavantajlı durumları ve riskleri de beraberinde getirmektedir. Söz konusu sözleşmelerde zayıf konumda bulunan tüketicinin etkin korunması, tüketicinin hakları ve yükümlülükleri konusunda bilgilendirilmesi ve tüketicinin durumunu dengeleyici mevzuat düzenlemelerine gidilmesi yoluyla mümkün olabilmektedir. Çalışmamız tüketicinin etkin korunması amacına hizmet etmek üzere yapılmıştır. Konu üç bölüm halinde ele alınmıştır. İlk bölümde, elektronik ticaret kavramı, elektronik ticaretin en yaygın aracı olan internet kavramı ve özellikleri, elektronik ticaretin türleri, avantaj ve dezavantajları, s-ticaret ve m-ticaret kavramları; ikinci bölümde, elektronik sözleşme türleri, mesafeli elektronik sözleşmelerin kurulması ve ifası, üçüncü bölümde ise mesafeli elektronik sözleşmelerde, bilgilendirme yükümlülüğü, cayma hakkı, haksız şartlar, ayıplı mal ve hizmet ifası, borçlunun temerrüdü ve imkânsızlık müesseseleri kapsamında tüketicinin korunması konusunda değerlendirmeler yapılmıştır.