Yerel seçimler coğrafyası : 1963-1999 / Oya Çiftçi.

Includes bibliographical references and index.

Sunuş vii Kısaltmalar ix Giriş 1 Birinci Bölüm. Seçim ve Seçmen Davranışı 7 I. Seçimsel Katılmada İlk Tercih: Sandığa Gitme yada Gitmeme 8 II. Tercihin Yönü: Seçmen ve Siyasal Partiler 17 1. Toplumsal/Yapısal Yaklaşım 17 2. Parti Özdeşleşmesi Yaklaşımı 21 3. İki Yaklaşımı Birleştirme Arayışları 22 III. Parti Tercihlerde Değişme: Oynaklık 23 1. Seçmen Bağlılıklarının Çözülmesi 23 2. Yeniden Bağlanma 24 3. Taktik Oy Kullanma 26 4. Oynaklık Türleri 27 5. Oynaklığın Nedenleri 30 a. Seçmen Odaklı Açıklama 31 born Parti Odaklı Açıklama 31 IV. Yerel Seçimler 34 İkinci Bölüm. 1963 Yerel Seçimleri: Olağan Siyasal Yaşama Dönüşün Başlangıcı 39 I. 1963 Yerel Seçimlerinde Katılma: Gelişmişlik Katılmayı Arttırmıyor 41 II. Partiler ve Oyları: AP’nin Yükselişi 46 III. Belediye Başkanlığı Seçimleri: AP, CHP ve Bağımsızlar 47 IV. Belediye Meclisi Seçimleri: Belediye Başkanlığı Seçimleriyle Koşutluk 61 V. İl Genel Meclisi Seçimleri: Dönem Ortası Oylama 71 VI. Değerlendirme 78 Üçüncü Bölüm. 1968 Yerel Seçimleri: Değişmeye Başlayan Seçim Coğrafyası 83 I. 1968 Yerel Seçimlerinde Katılma: Tüm Ayaklarda Gerileme 86 II. Partiler ve Oyları: AP’nin Duraklaması - CHP’nin Gerilemesi 92 III. Belediye Başkanlığı Seçimleri: Süreklilik 94 IV. Belediye Meclisi Seçimleri: CHP Seçmeninde Çözülme 110 V. İl Genel Meclisi Seçimleri: AP’nin Başatlığı 124 VI. Değerlendirme 133 Dördüncü Bölüm. 1973 Yerel Seçimleri: CHP’nin Yükselişi 137 I. 1973 Yerel Seçimlerinde Katılma: Gerileme 140 II. Partiler ve Oyları: Sağda Parçalanma 143 III. Belediye Başkanlığı Seçimleri: İbre Sola Dönüyor 145 IV. Belediye Meclisi Seçimleri: Başkanlık Seçimleriyle Benzerlik 165 V. İl Genel Meclisi Seçimleri: AP ve CHP Seçim Coğrafyalarında Benzeşme 175 VI. Değerlendirme 185 Beşinci Bölüm. 1977 Yerel Seçimleri: Yeniden İki Partili Sisteme Doğru 189 I. 1977 Yerel Seçimlerinde Katılma: Bölgesel Katılma Kalıplarında Farklılaşma 191 II. Partiler ve Oyları: Solda Çeşitlenme ve CHP’nin Yükselişi 194 III. Belediye Başkanlığı Seçimleri: CHP ve AP Egemenliği 196 IV. Belediye Meclisi Seçimleri: Bağımsızdın Sonu 215 V. İl Genel Meclis Seçimleri: Seçim Coğrafyalarında Yerleşiklik 229 VI. Değerlendirme 239 Altıncı Bölüm. 1984: Yeni Siyasal Partiler, Yeni Sistem, Yeni Dönem 243 I. 1984 Seçimlerinde Katılma: Oy Verme Zorunluluğu ve Yükselen Katılma 246 II. Partiler ve Oyları: ANAP ve Sağın Yükselmesi 250 III. Belediye Başkanlığı Seçimleri: ANAP’ın Hakim Parti Konümü 251 IV. Belediye Meclisi Seçimleri: Belediye Başkanlığı Seçimleriyle Benzerlik 268 V. İl Genel Meclis Seçimleri: 1983 Seçimlerinden Farklılaşma 281 VI. Değerlendirme 289 Yedinci Bölüm. 1989 Yerel Seçimleri: Üç Partili Sistem 293 I. 1989 Yerel Seçimlerinde Katılma: Tüm Ayaklarda Gerileme 296 II. Partiler ve Oyları: Seçmen Bağlılıklarında Çözülme 300 III. Belediye Başkanlığı Seçimleri: Sağın İkiz Partileri ve Yükselen SHP 302 IV. Belediye Meclisi Seçimleri: DYP ve ANAP Yer Değiştiriyor 319 V. İl Genel Meclis Seçimleri: Birinci ve İkinci Partilerde Farklılaşma 333 VI. Değerlendirme 345 Sekizinci Bölüm. 1994 Yerel Seçimleri: Parti Sisteminde Kırılma Noktası 349 I. 1994 Yerel Seçimlerinde Katılma: En Yüksek Katılma Gerçekleşiyor 353 II. Partiler ve Oyları: Çok Partili Sisteme Doğru 357 III. Belediye Başkanlığı Seçimleri: Küçülen ANAP’ın Dönüşü 360 IV. Belediye Meclisi Seçimleri: Belediye Başkanlığı Seçimlerine Koşutluk 387 V. İl Genel Meclisi Seçimleri: Belediye Seçimlerinden Farklılaşma 406 VI. Değerlendirme 422 Dokuzuncu Bölüm. 1999 Yerel Seçimleri: Seçmen Bağlılıklarında Çözülme 427 I. 1999 Yerel Yönetim Seçimlerinde Katılma Tekrar Düşüyor 433 II. Partiler ve Oyları: Seçmen Bağlılıkları Bir Kez Daha Değişiyor 435 III Belediye Başkanlığı Seçimleri: Küçülen Partiler 438 IV Belediye Meclisi Seçimleri: Farklılaşma 478 V. İl Genel Meclisi Seçimleri: Süreklilik ve Farklılaşma 504 VI. Değerlendirme 523

Çalışmada 1963-1999 yılları arasında yapılan belediye başkanlığı, belediye meclisi ve il genel meclisi seçimlerinin sonuçları, öncelikle siyasal partilerin seçim coğrafyaları açısından irdelenmiştir. Söz konusu dönemde gerçekleşen sekiz yerel seçimin her bir ayağının, katılmadan başlayarak, kendi içlerinde ve bir önceki seçimle karşılaştırmalı biçimde incelenmesiyle, yerel seçimlere özgü özelliklerin olup olmadığının, seçimlerin farklı ayakları arasında bir değişimin yaşanıp yaşanmadığının, yerel seçim-ulusal seçim sonuçları arasında bir ilişki kurulup kurulamayacağı sorularının da yanıtlanmasına çalışılmıştır. Yerel seçimlere ilişkin olarak öncelikle her seçim döneminin artalanı incelenmiş, burada siyasal yaşamdaki gelişmeler, parti sistemindeki değişimler, siyasal sahneye yeni çıkan ya da kapanan siyasal partiler ve yerel seçimleri önceleyen, izleyen ya da eşzamanlı olarak yapılan milletvekili genel seçimleri üzerinde durulmuştur. Milletvekili genel seçimleri, yerel ve ulusal seçimlerde seçmenin ana eğilimleri arasında farklılık olup olmadığını karşılaştırmak açısından önem taşımaktadır. 1963-1999 yılları arasında yapılan yerel seçimlerin belediye başkanlığı, belediye meclisi, il genel meclisi ayakları bu çalışmanın evrenini oluşturmaktadır. Çalışmanın kapsamına her bir dönemde seçimlere katılan tüm partiler girmektedir. Seçim araştırmalarında genelde mikro olarak adlandırılan partilerin diğerleri başlığı altında toplanmalarına ve ayrıntılı değerlendirmelere girilmemesine karşın bu çalışmada tüm partilerin ve bağımsızların seçim coğrafyasının da değerlendirilmesi öngörülmüştür. Siyasal partilerin seçim coğrafyalarının tanımlanması amacıyla, bu çalışmada üç değişken kullanılmıştır. Bunlar, bu çalışmanın birinci bölümünde üzerinde ayrıntılı biçimde durulan bölge, yerleşme türü ve nüfus değişkenleridir.