Sideritis hispida P.H. Davis bitkisinin fitokimyasal analizleri / Demet Açar; tez danışmanı Prof.Dr.Turgut Kılıç.

Tez (Yük)--Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Kimya Anabilim Dalı.

Kaynakça var.

TÜBİTAK 113Z710 No'lu proje kapsamında desteklenen bu çalışmada Türkiye için endemik bir tür olan Sideritis hispida P. H. Davis bitkisinin fitokimyasal olarak incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla bitkinin uçucu yağ analizi yapılmış, hazırlanan hekzan, aseton ve metanol ekstreleri fenolik ve diterpenik bileşikler yönünden incelenmiştir. Uçucu yağ analizleri GC/MS ile yapılmış olup, temel bileşenler α-kadinol (%41.1), α-kadinen (%13.3) ve karyofilen (%5.0) olarak belirlenmiştir. LC/MS-MS ile yapılan fenolik bileşik analizlerinde ana bileşenler hekzan ekstresi için salvigenin (323,78±22,04) mg/kg, hekzan sonrası aseton ve aseton sonrası metanol ile doğrudan hazırlanan aseton ve metanol ekstreleri için ise klorojenik asit olup miktarlarının sırasıyla (801,79±111,03), (1651,9±228,75), (1122,11±155,38), (1042,51±144,36) mg/kg olduğu belirlenmiştir. Ayrıca infüzyon ve dekoksiyon yöntemi ile hazırlanan su ekstrelerinin de fenolik analizi yapılmış olup, temel bileşenlerin infüzyon yöntemi için t-ferulik asit (93,66±6,54 mg/kg), dekoksiyon yöntemi için ise fumarik asit (614,18±42,59 mg/kg) olduğu belirlenmiştir. Hazırlanan ekstrelerden 6 tane diterpen, 1 tane steroid izole edilmiş olup yapıları spektroskopik yöntemlerle (1H-NMR, 13C-NMR, COSY, HMQC, HMBC); Siderol (ent-7α-asetil-18-hidroksikaur-15-en) (1), Sidol (ent-3β-asetil-7α,18-dihidroksikaur-16-en) (2), Eubotriol (ent-7α,15β,18-trihidroksikaur-16-en) (3), 7-asetil sideroksol (ent-7α-asetoksi-18-hidroksi-15β,16β-epoksikauran) (4), Linearol (ent-3,7-dihidroksi,18-asetoksi-kaur-16-en) (5), Sideroksol (ent-7α-18-dihidroksi-15β,16β-epoksi kauran) (6), stigmasterol ((3S,8S,9S,10R,13R,14S,17R)-17-[(E,2R,5S)-5-etil-6-metilhept-3-en-2-il]-10,13-dimetil-2,3,4,7,8,9,11,12,14,15,16,17 dodekahidro-1H-siklolopenta[a]fenantren-3-ol)) (7) olarak belirlenmiştir. Ham ekstrelerin antimikrobiyal, antioksidan ve anti-Alzheimer aktivite testleri yapılmış olup, çalışılan mikroorganizmalardan sadece Candida albicans'a karşı hekzan ve aseton ekstreleri zayıf aktivite gösterirken, DPPH, CUPRAC ve β-karoten linoleik asit yöntemiyle yapılan antioksidan aktivite teslerine göre ise aseton ve metanol ekstreleri oldukça aktif bulunmuştur. Ekstrelerin hiçbiri AChE enzimini inhibe etmezken BChE enzimine karşı en iyi inhibisyon değeri metanol ekstresinde gözlenmiştir.