Çeşitli ağır karben ve ağır allen yapıları üzerine deneysel ve teorik çalışmalar / Cem Burak Yıldız; tez danışmanı Prof..Dr.Akın Azizoğlu, Prof.Dr.David Scheschkewitz.

Tez (Dok)--Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Kimya Anabilim Dalı.

Kaynakça var.

Yaklaşık 30 yıl öncesine kadar silen, silaallen, sililen ve silil gibi koordinasyon sayısı dörtten az silikon atomu içeren bileşikler reaktif ara ürünler olarak tanımlanırlardı ve bu bileşiklerin izole edilemeyecekleri düşünülürdü. 1981 yılında Si=Si ikili bağını içeren ilk kararlı disilen bileşiğinin West tarafından rapor edilmesiyle bu durum değişmiştir. İlk kararlı disilen yapısının sentezinden sonra 1993 yılında silaallen ve 1994 yılında karben yapılarının silikon analoğu olan N–heterosiklik sililen (5) yapıları katılmıştır. 2011 yılında ise ilk dört üyeli halkalı diradikalik silikon (74) yapısı Sekiguchi tarafından başarılı bir şekilde izole edilmiştir. Tez kapsamında gerçekleştirilen çalışmalar genel olarak teorik ve deneysel sonuçlar olarak iki konu başlığı altında toplanmıştır. Teorik çalışmalar kapsamında elde edilen veriler; çeşitli siklopropilidenoid yapılarının ve Si ve Ge analoglarının yapısal özelliklerinin araştırılmasına ve ilgili yapıların allen ve silaallen yapılarına Doering–Moore–Skattebøl metodu ile halka açılma mekanizmalarının aydınlatılmasına dayanmaktadır. Gerçekleştirilen teorik hesaplamalar neticesinde genel olarak karbenoidal yapının diğerlerine göre daha kararlı olduğu tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra spiropentanoid (90a–j) yapısının sübstitüente bağlı olarak hem basamak basamak (stepwise) hem de tek basamak (concerted) halka açılma verdiği gözlemlenmiştir. Ayrıca disilasiklopropilidenoid ve trisilasiklopropilidenoid (95–97) yapılarının halka açılma mekanizmaları incelenmiştir. Elde edilen veriler doğrultusunda 95 numaralı disilasiklopropilidenoid yapısının hem tek basamak hem de basamak basamak halka açılma mekanizması verdiği; buna karşın 96 ve 97 numaralı yapıların yalnızca tek basamak (concerted) halka açılma mekanizması ile ilgili allen birimine düzenlendiği rapor edilmiştir. Tez konusunun deneysel kısmında ilk olarak kararlı bir şekilde izole edilebilinen iki farklı N–heterosiklik sililen (5 and 6) yapılarının siklotrisilen (62) yapısına karşı reaktiviteleri test edilmiştir. Bunun sonucunda literatürde ilk defa dört üyeli ve halkalı triplet Si4 diradikal (105) yapısı ve iki farklı tetrasilasiklobüten bileşiği (106 ve 107) izole edilmiştir. Spektroskopik ve teorik yöntemlerle ilgili bileşiklerin yapısal ve elektronik özellikleri başarıyla aydınlatılmıştır.