İl özel idarelerinin mevcut durumu, sorunları ve geleceği üzerine bir uygulama / Serkan Dal; tez danışmanı Doç.Dr.Sedat Azaklı.

Tez (Yük)--Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Anabilim Dalı.

Kaynakça var.

İl özel idarelerinin temelini 1864 tarihli Vilayet Nizamnamesi oluşturmaktadır. Ancak il özel idareleri asıl olarak 1913 tarihli İdare-i Umumiye-i Vilayet Kanun-i Muvakkati'nde düzenlenmiştir. Bu kanunla il özel idareleri ilk kez tüzel kişiliğe kavuşmuştur. Bununla beraber il özel idareleri kendi bütçesine de kavuşarak özerk bir yönetim birimi olarak ortaya çıkmıştır. Bu kanun 1987 yılında önemli bir değişikliğe uğrayarak İl Özel İdaresi Kanunu olarak uygulamaya konmuştur. 1987 yılında çıkarılan 3360 sayılı yasayla il özel idareleri günün koşullarına daha uygun hale getirilmeye çalışılsa sorunlara yeterince çözüm getirilememiştir. 2000'li yıllarda yaşanan reform sürecinden İl Özel İdareleri de payını almıştır. Bu bağlamda il özel idarelerinde ciddi bir değişimle birlikte 3360 sayılı kanun yürürlükten kaldırılarak yerine 5302 sayılı kanun 2005 yılında yürürlüğe girmiştir. 5302 sayılı il özel idaresi kanunuyla il özel idarelerinin kuruluşu, organları, yönetimi, görev, yetki ve sorumlulukları ile çalışma usul ve esasları yeniden düzenlenmiştir. Yeniden yapılandırma çalışmalarıyla il özel idareleri, mali ve idari açıdan daha özerk bir kurum haline getirilmeye çalışılmıştır. Bu kanunla il özel idareleri daha demokratik ve özerk yapıya kavuşmuştur. Ancak geçmişten beri işlevselliği sorgulanan il özel idarelerinin sorunlarına yeterince çözüm getirilememiştir. Sürekli tartışma konusu olan ve işlevselliği sorgulanan il özel idareleri, son yasal düzenleme olan 6360 sayılı kanunla Büyükşehirlerde kaldırılmıştır. Bu araştırmada yukarıda değinilen tüm gelişmelerin İl Özel İdarelerine getirdiği yenilikler ele alınmıştır. Geçmişten günümüze İl Özel İdarelerinin değişim süreci ele alınarak geleceği üzerine tartışmalar da değerlendirilmeye çalışılmıştır. Bu araştırmayı daha somut hale getirmek için 51 ildeki il genel meclisi üyeleriyle anket çalışması planlanmış ancak 45 ildeki il genel meclisi üyeleriyle anket çalışması gerçekleştirilebilmiştir. Anket sonuçları bilgisayar ortamında SPSS 16.0 istatistik programından faydalanılarak değerlendirilmeye çalışılmıştır. Araştırma sonucunda, il özel idarelerinin sorunlarının devam ettiği, bu idarelerin gerçek bir yerel yönetim birimi gibi algılanmadığı, verilen görevleriyle orantılı mali kaynaklara sahip olmadığı, personel ve araç gereç gibi konularda yeterli donanıma sahip olmadığı, tüm reform çalışmalarına rağmen yeniden yapılandırılamadığı ve son yasal düzenlemeyle Büyükşehirlerde kaldırılan il özel idarelerinden sonra mevcut olan il özel idarelerinin de son dönemini yaşadığı sonucuna varılmıştır.