Diyarbakır göç araştırması : Toplumsal kabul, uyum ve değişme bağlamında Diyarbakır ilinde göç olgusu: sorunlar ve çözümler / editör Adem Solak; yazarlar Ural Manço, Vahap Özpolat, Fatih Yardımcıoğlu, Yahya Mustafa Keskin, Hasan Hüseyin Taylan, Rahman Çakır, Nurten Sargın, Yusuf Genç, Hacer Tor, Önder Solak

Includes bibliographical references.

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ 1 1. BÖLÜM: GİRİŞ 3 1.1. Göç Tanımı 3 1.2. Göç Türleri 3 1.3. Göç Nedenleri 5 1.4. İç Göçün Etki ve Sonuçları 6 1.5. Türkiye’de İç Göç ve Özellikleri 7 1.6. Diyarbakır’daki Göçün Niteliği 14 2. BÖLÜM: ARAŞTIRMANIN YÖNTEMİ 17 2.1. Araştırmanın Modeli 17 2.2. Araştırmada Kullanılan Yöntem ve Teknikler 17 2.3. Evren ve Örneklem 18 2.4. Uygulama Süreci 20 2.5. Verilerin Analizi ve Yorumlanması 22 2.6. Araştırmanın Sınırlılık ve Güçlükleri 24 3. BÖLÜM: ARAŞTIRMANIN BULGULARI VE ANALİZİ 27 3.1. Ankete Katılanların Genel Özellikleri 27 3.1.1. Demografik Özellikler 27 3.1.2. Öğrenim Durumu 28 3.1.3. Mesleki Durum 29 3.1.4. Ekonomik Düzey 31 3.2. Hanehalkı Yapısı 32 3.2.1. Medeni Durum 32 3.2.2. İlk Evlilik Yaşı 32 3.2.3. Ailedeki Çocuk Sayısı 33 3.2.4. Hanehalkı Büyüklüğü 34 3.2.5. Ailede Karar Alma Mekanizmasının İşleyişi 35 3.2.6. Boşanmalar Karşısındaki Tutumlar 36 3.2.7. Erkek ve Kız Çocuklarının Okumasına İlişkin Tutumlar 36 3.2.8. Ailenin Temel Sorunları 37 3.3. Dil, Kimlik ve Aidiyet 38 3.3.1. Kimlik ve Aidiyet Bilinci 38 3.3.2. Kullanılan Dil ve/ya Leh çeler 40 3.4. İş, Meslek ve Ekonomik Durum 48 3.4.1. İş-Meslek ve Çalışma Hayatı 48 3.4.1.1 Göç Öncesi Yapılan İş ve Meslek 48 3.4.1.2. Göç Sonrası Yapılan İş ve Meslek 49 3.4.1.3. İşsizlik Durumu ve Geçimlerini Sağlama Biçimleri 49 3.4.1.4. Çocuk İşçiliği 51 3.4.1.5. Mevsimsel İşçilik 52 3.4.1.6. Kadınların Ekonomik Hayata Katılımı 55 3.4.2. Ekonomik Yatırım ve Tasarruf Durumu 57 3,4.3. Konut ve Barınma Durumu 59 3.5. Sağlık ve Sosyal Güvenlik 62 3.5.1. Sosyal Güvenlik 62 3.5.2. Sosyal Yardımlar 63 3.5.3. Sağlık 66 3.6. Tüketim Kalıpları ve Gündelik Hayat 70 3.6.1. Tüketim Kalıpları 70 3.6.2. Gündelik Hayat 72 3.6.2.1. Boş Zamanları Değerlendiriş Biçimleri 72 3.6.2.2. İnternet Aboneliği 73 3.6.2.3. Medya Takip Eğilimleri 73 3.7. Kente Göç ve Kentsel Uyum 76 3.7.1. Diyarbakır’a Göç Edilen Yer 76 3.7.2. Kente Göç Nedenleri ve Göç Öncesi ve Sonrası Hayatı 80 Değerlendirme Biçimi 3.7.2.1. Kente Göç Etme Nedenleri 80 3.7.2.2. Göç Öncesi ve Sonrası Hayatını Değerlendirme Biçimi 87 3.7.3. Kentte Yaşamaktan Memnuniyet Durumu 88 3.7.4. Kente Uyum Problemi ve Dışlanma Algısı 96 3.7.4.1. Kente Uyum Problemi 96 3.7.4.2. Dışlanma Algısı 99 3.7.5. Geri Dönmeye İlişkin Tutumlar ve Başka Bir İle 102 Göç Etme Düşünceleri 3.7.5.1. Geri Dönmeye İlişkin Tutumlar 102 3.7.5.2. Başka Bir İle Göç Etme Düşünceleri 107 3.8. Kamusal Hizmetlere Erişim ve Memnuniyet Durumu 109 3.8.1. Kamu Hizmetlerine Erişim ve Memnuniyet Durumu 111 3.8.2. Yerel Yönetimlere Erişim ve Memnuniyet Durumu 113 3.9. Güncel, Toplumsal ve Siyasal Tutumlar 116 3.9.1. Siyasal Tercihlerde Göz Önünde Bulundurulan Faktörler 116 3.9.2. Kurumlara Güven Durumu 117 3.9.3. Ülkenin En Önemli Sorununu Tanımlama Biçimleri 122 3.9.4. Kendisi, Ailesi ve Ülkenin Geleceğini Değerlendiriş Biçimleri 125 3.9.5. Gelecek Beklentileri 129 3.9.6. Milli Birlik ve Kardeşlik Projesine Yaklaşımlar ve Beklentiler 131 3.10.

Diyarbakır Gençlik Durum Analiz Anketi 138 SONUÇ ve GENEL DEĞERLENDİRME 163 Sonuç 163 Genel Değerlendirme 170 ÖNERİLER 181 KAYNAKLAR 195 EK 201 Tablo 1: Odak Grup Toplantıları ve Katılımcıların Nitelikleri 18 Tablo 2: Odak Grup Toplantılarında Sorulan Sorular 21 Tablo 3: Odak Grup Toplantılarında Sorulan Sorulardan Oluşturulan 22 Birleştirilmiş Soru Grupları Tablo 4: İş Durumu 29 Tablo 5: İşsizlerin Geçimi 30 Tablo 6: Aile Sorunları 37 Tablo 7: Dil Kullanımı Hakkındaki Sorulara Verilen Yanıtların Söylem Eşkali 46 Tablo 8: Göç Durumu 49 Tablo 9: 2015 Yılı İŞKUR Temel Göstergeleri 56 Tablo 10: İşsiz Kadınların Eğitim Durumuna Göre Dağılımı 56 Tablo 11: Kullanılan Konutun Özellikleri 60 Tablo 12: Evde Sahip Olunan Eşyalar 61 Tablo 13: Diyarbakır Valiliği Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfınca 64 Periyodik Paydan Yapılan Yardımlar (01.01.2012 — 30.04.2016) Tablo 14: Bakanlığın Doğrudan Desteklediği Merkezi İl Geneli Yardımları 65 Tablo 15: Ulusal/Uluslararası Yardım Kuruluşları Desteği 65 Tablo 16: Tüketim Türleri 70 Tablo 17: Boş Zaman Faaliyetleri 72 Tablo 18: Tercih Edilen Ulusal Tv Programı 74 Tablo 19: Diyarbakır İline Göç Etme Nedenleri 80 Tablo 20: (Eğer Göçle Geldiyseniz) Akrabalar, İş Arkadaşları, Komşular 83 Arkadaş ve Tanıdıklar İle İlişkilerin Geldiği Yere Kıyasla İlişki Düzeyi Tablo 21: (Eğer Göçle Geldiyseniz) Ekonomik Durum, Güvenlik Durumu ve Çalışma Ortamının Geldiği Yere Göre Değerlendirilmesi 84 Tablo 22: Göç Olgusu Hakkındaki Sorulara Verilen Yanıtların Söylem Eşkali 85 Tablo 23: Kentsel Memnuniyet 88 Tablo 24: Kentte Yaşamaktan Memnuniyet Durumuna İlişkin Sorulara Verilen Yanıtların Söylem Eşkali 89 Tablo 25: Devletin Sunduğu Hizmetlerde Ayrımcılık Algısı 97 Tablo 26: Sosyal Dışlanma Nedenleri 99 Tablo 27: Kente Uyum Problemi ve Dışlanma Algısına İlişkin Sorulara 100 Verilen Yanıtların Söylem Eşkali Tablo 28: Göçle Geri Dönme İsteği Nedenleri 104 Tablo 29: Göçle Geri Dönme İstememe Nedenleri 104 Tablo 30: Geri Dönüş Göçü ve Yeniden Göç Olgusu Hakkındaki 105 Sorulara Verilen Yanıtların Söylem Eşkali Tablo 31: Yurttaş Memnuniyeti ve Yaşanan Sorunlar Konularında 109 Elde Edilen Söylem Eşkali Tablo 32: Devletin/Belediyenin Sunduğu Hizmetlerden Memnuniyet 111 Tablo 33: Oy Verme Tercihi 116 Tablo 34: Kurumlara Güven Hakkında Verilen Yanıtların Söylem Eşkali 119 Tablo 35: Ülkenin Önemli Sorunları Hakkında Verilen Yanıtların 123 Söylem Eşkali Tablo 36: Gelecek Beklentileri Konusundaki Söylem Eşkali 126 Tablo 37: “Olumlu Gelecek” Tasvirleri ve “Olumsuz Gelecek” Tasvirleri 128 Tablo 38: Gelecekten En Önemli Beklentiler 129 Tablo 39: Terör Sorununa ve Milli Birlik ve Kardeşlik (Çözüm Süreci) 132 Projesine Dair Söylem Eşkali Tablo 40: Ailenin Demografik Durumu 138 Tablo 41: Evde Yaşayan Kişi Sayısı 138 Tablo 42: Ailenin Gelir Durumu 139 Tablo 43: Anne-Babadan Psikolojik Şiddet Görme 139 Tablo 44: Anne-Babadan Fiziksel Şiddet Görme Durumu 140 Tablo 45: Varsa Ağabey ve Abladan Fiziksel Şiddet Görme 141 Tablo 46: Öğretmenlerden/Yöneticilerden Psikolojik veya Fiziksel Şiddet Görme 142 Tablo 47: Varsa Kardeşe veya Arkadaşa (Geçmişte) Fiziksel Şiddet Uygulama 143 Tablo 48: Anne-Baba Arasında Yaşanan Fiziksel Şiddete Doğrudan Tanık Olma Durumu 144 Tablo 49: Evde-Okulda Kendini Mutsuz, Gergin Hissetme 144 Tablo 50: Evde Öfkeli Davranışlar Sergileme Durumu 145 Tablo 51: Katılanın Şiddet ve Saldırganlık Duyguları Yaşama Durumu 146 Tablo 52: Birine Şiddet Uygulama Sonrasında Yaşanan Duygular 146 Tablo 53: Saldırganlık/Şiddet Duyguları Yaşar mısınız7 147 Tablo 54: Geçmişte Keyif Verici Maddeleri Kullandınız mı7 148 Tablo 55: Okuduğunuz Okullarda Öğrenciler Birbirine Fiziksel 149 Şiddet Uygular mıydı? Tablo 56: İlköğretimdeyken, Diğer Bir Öğrencinin Şiddetine Maruz 149 Kalındığında Hangi Yolu İzlerdiniz? Tablo 57: İnsanları Suç İşlemekten Alıkoyan En Önemli Korku 150 Sizce Aşağıdakilerden Hangisidir? Tablo 58: Çocukken Kavgaya Karışır mıydınız? 151 Tablo 59: Çocukken Eşyalara (Masa, Sandalye, Kanepe, Tabela, Araba, Vb.) 151 Zarar Verdiniz mi? Tablo 60: Çevredeki Gençler Delici-Kesici Alet (Jilet, Çakı, Bıçak, Şiş Vb.) 152 Taşıyor mu? Tablo 61: Son On Beş Yılda, Ailenizde İntihara Teşebbüs Eden Oldu mu? 153 Tablo 62: Ailenizde, Sürekli Hasta ya da Engelli Biri Var mı? 153 Tablo 63: Yakın Akrabalarınız Arasında Aile İçi Şiddete Tanık Oldunuz mu? 154 Tablo 64: Ailenizden, Son On Beş Yılda Suça Karışan Bir Yakınız Oldu mu? 155 Tablo 65: Vücudunda Dış Etkenli Fiziki İz Var mı7 155 Tablo 66: Yaşadığınız Ortamlarda, Cinsel Taciz Olaylarına Tanık Oldunuz mu? 156 Tablo 67: Suçluluk Duygusu Yaşar Mısmız2 157 Tablo 68: Okul Arkadaşlarınız Anlaşmazlık Yaşadıklarında, Sorunlarını Daha Çok Nasıl Çözüyorlar? 157 Tablo 69: Gündelik Yaşantınızda Sinirli ve Gergin Olur musunuz2 158 Tablo 70: Geçmişte Kendinize Kasten Fiziki Zarar Verdiniz mi7 158 Tablo 71: Çevrenizdeki İnsanlardan/Toplumdan Nefret Etme Hissi Yaşar mısınız? 159 Tablo 72: Önemli Bir Sıkıntınızı, Öncelikle Kiminle Paylaşmayı Tercih Edersiniz? 160