Gösterişçi tüketim bağlamında Karl Marx Jean Baudrillard mukayesesi / Hüseyin Say; tez danışmanı Doç.Dr.Mehmet Anık.

Tez (Yük)--Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyoloji Anabilim Dalı.

Kaynakça var.

Tüketim tarihi, insanlık tarihiyle ilintilidir. Birçok aşamadan geçmiş olan tüketim; günümüzde basit bir satın alma ve tüketip yok etme sürecinden ibaret değildir. Bazı teorisyenlere göre günümüz toplumu “tüketim toplumu” olarak adlandırılmaktadır. Böylesine önemli bir olgu, yaşadıkları dönemlerin önemli teorisyenlerinden olan Karl Marx ve Jean Baudrillard’ın terminolojilerinden yararlanılarak, kuramsal açıdan incelenmek istenmiştir. Bunu yaparken hedeflenen, günümüzde artış gösteren ve alt sınıflara da yayılmış olan gösterişçi tüketim olgusunu anlamaya ve açıklamaya çalışmaktır. Tüketimin çeşitli versiyonlarından biri, gösterişçi tüketimdir. Veblen’in sosyal bilimlere kazandırdığı bu kavram, günümüz tüketim alışkanlıklarını açıklamak adına büyük ölçüde yardımcı olmaktadır. Zira insanlar ürün satın alırken, aynı zamanda statü satın almak gibi bir eğilim sergilemektedirler. Ürünlerin kullanım değeri geri plana atılabilmektedir. Elbette gösterişçi tüketim açısından değişim değeri de tek başına açıklayıcı olamamaktadır. Semboller, trendler, kimlik, statü grubuna ait olma isteği, reklamlar aracılığıyla yapılan yönlendirmeler, üretim teknolojilerinin gelişmesi sebebiyle gösterişçi tüketim ürünlerinin ucuzlaması ve yaygınlaşması, taksitli alışveriş imkanlarının artması, gösterişçi tüketimin alt ve orta sınıflarda yaygınlaşmanın sebeplerinden birkaçıdır. Karl Marx ve Jean Baudrillard’ın yaşadıkları toplumları anlamak ve açıklamak için kullandıkları bazı kavramlar, gösterişçi tüketim olgusunu analiz etmek için yol gösterici niteliktedir. Karl Marx’ın meta, meta fetişizmi, kullanım değeri, değişim değeri ve yabancılaşma gibi kavramlarına karşılık Baudrillard’ın kullandığı gadget, kitsch, nesne, saf nesne, tekelci aşama, kod ve gösterge gibi kavramları belirli farklılıklar barındırdıkları gibi bazı paralellikler de göstermektedir.