Avrupa Konseyi kurumları, organları, mekanizmaları, sözleşmeleri ve Türkiye ilişkileri / Dr. Zeki Öztürk ; genel yayın yönetmeni, Nevzat Argun ; yayın koordinatörü, Gülfem Dursun ; redaksiyon, Samet Tekin.

Includes bibliographical references (pages 143-164)

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ V Giriş 1 BÖLÜM 1 AVRUPA KONSEYİ A.AVRUPA KONSEYİ’NİN KURULMASI 5 1. Avrupa Konseyi’nin Kuruluş Amacı 7 2. Avrupa Konseyi’nin Bütçesi 7 3. Resmi Diller 8 4. Avrupa Konseyi /Avrupa Birliği ilişkileri 8 5. Üye Ülkeler 11 B.AVRUPA KONSEYİ’NİN TEŞKİLAT YAPISI 1. Bakanlar (Delegeler) Komitesi 14 1.1.Görevi 15 Çalışması 15 1.3. Raportör Grupları 15 1.4. Büro 17 2. Parlamenterler Meclisi (AKPM) 17 2.1. Meclis Yönetimi 19 2.2. Genel Kurul 21 2.3. Komisyonlar (Committees) 24 2.4. Raporlar ve Kararlar 29 3. Genel Sekreter 31 4. Yerel ve Bölgesel Yönetimler Kongresi 32 4.1. Organları 33 4.2. Çalışması 36 4.3. Raporlar ve Kararları 37 5. Uluslararası Sivil Toplum Kuruluşları Konferansı 37 5.1. Oluşumu 38 5.2. STK’ların Konferansa Üyeliği 40 5.3. Çalışması 41 5.4. Kararları 42 6. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi 42 6.1. Mahkeme İdaresi 43 6.2. Mahkemenin Oluşumu ve İşleyişi 45 6.3. Mahkemeye Başvuru ve Şartları 47 6.4. Yargılama ve Karar 49 6.5. Kararların İcrası 53 7. Avrupa İnsan Hakları Komiseri 53 8. Bakanlar Konferansı 54 9. Avrupa Konseyi Zirveleri 55 C. AVRUPA KONSEYİ’NİN SÖZLEŞMELERİ (ANTLAŞMALARI) VE MEKANİZMALARI 58 1. Sözleşmeler 58 2. Mekanizmalar ve Komiteler 60 2.1. İnsan Hakları Yönlendirme Komitesi (CDDH) 61 2.2. Hukuk Alanında İşbirliği Avrupa Komitesi (CDCJ) 61 2.3. Avrupa işkencenin ve İnsanlık Dışı veya Onur Kırıcı Muamele veya Cezaların Önlenmesi Komitesi (Avrupa İşkencenin Önlenmesi Komitesi, AİÖK/CPT) 62 2.4. İnsan Ticaretine Karşı Eylem İle İlgili Uzmanlar Grubu (GRETA) 63 2.5. Avrupa Adaletin Etkinliği Komisyonu (CEPEJ) 63 2.6. Kara Para Aklamaya Karşı Tedbirler ve Terörün Finansmanını Değerlendirme Uzmanlar Komitesi (MONEYVAL) 64 2.7. Irkçılık ve Hoşgörüsüzlüğe Karşı Avrupa Komisyonu (ECRI) 65 2.8. Avrupa Sosyal Haklar Komitesi (ECSR) 67 2.9. Kadınlara Karşı Şiddet ve Ev İçi Şiddete Karşı Uzman Eylem Grubu (GREVIO) 68 2.10. Avrupa Konseyi Terörle Mücadele Komitesi (CDCT) 69 2.11. Siber Suçlar Sözleşmesi Komitesi (T-CY) 70 2.12. Ulusal Azınlıkların Korunmasına Dair Çerçeve Sözleşmesine İlişkin Danışma Komitesi 71 2.13. Bölgesel Azınlık Dillerine İlişkin Avrupa Bildirgesi Uzmanlar Komitesi 71 2.14.Verilerin Korunması İçin Danışma Komitesi (T-PD) 72 2.15. Avrupa Suç Sorunları Komitesi (CDPC) 73 2.16. Uluslararası Kamu Hukuku Danışmanlar Komitesi (CAHDI) 74 2.17. Avrupa Gençlik Vakfı (FEJ) 74 3. Kısmi ve Genişletilmiş Kısmi Anlaşmalar (Les accords partiels et élargis) 75 3.1. Venedik Komisyonu (Avrupa Hukuk Yoluyla Demokrasi Komisyonu) 76 3.2. Avrupa Sosyal Kalkınma Bankası (CEB) 76 3.3. Yolsuzluğa Karşı Devletler Grubu (GRECO) 78 3.4. Avrupa Görsel-İşitsel Gözlemevi (EUREKA) 79 3.5. Kuzey-Güney Merkezi (Karşılıklı Bağımlılık ve Küresel Dayanışma Avrupa Merkezi) 80 3.6. Avrupa İlaç ve Sağlık Hizmetleri Kalitesi Müdürlüğü (EDOM) 81 3.7. Uyuşturucu Maddelerin Yasa Dışı Kullanımı ve Ticareti ile Mücadelede İşbirliği Grubu (Pompidou Grubu) 82 3.8. Genişletilmiş Kısmi Spor Anlaşması (APES) 83 3.9. Tabii ve Doğal Afetler Kısmi Anlaşması (EUR-OPA) 84 3.10. Avrupa Sinema Ortak Yapım Destek Fonu (Eurimages) 85 3.11. Avrupa Modern Diller Merkezi (CELV) 86 3.12. Kültür Yollarına İlişkin Genişletilmiş Kısmi Anlaşma (APE) 87 3.13. Gençlik Kartı Vasıtasıyla Gençlik Dolaşımına Yönelik Kısmi Anlaşma 89 3.14. Özürlülere Yönelik Avrupa Kartı 90 4. AK’nin Gerçekleştirdiği Diğer Etkinlikler 90 5 Demokrasi Modeli 93 BÖLÜM 2 AVRUPA KONSEYİ-TÜRKİYE İLİŞKİLERİ A- AVRUPA KONSEYİ’NE TÜRKİYE’NİN ÜYELİĞİ 95 1 Avrupa Konseyi-Türkiye İlişkilerinin Seyri 96 2. 1949-2019 Tarihleri Arasında Türkiye Hakkında Konseyde Yaşanan Gelişmeler (Kronolojik Olarak) 97 2.1. Türkiye’nin Demokratikleşme Sürecinde Avrupa İlkelerine Uyum Dönemi (1 949-1 960) 97 2.2. 1960 Askeri Müdahalesi ve Sonrası (1960-1971) 101 2.3. 12 Mart 1971 Asker? Müdahalesi ve Sonrası (1971-1980) 105 2.4. 12 Eylül 1980 Askeri Müdahalesi ve Sonrası (1980-1990) 108 2.5. İzleme Süreci 119 2.6. İzleme Sonrası Diyalog Süreci 128 SONUÇ 140 KAYNAKÇA 143 EKLER 165 EK I - Avrupa Konseyi Statüsü 165 EK II - Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) 176 EK III - Sözleşmeler (Antlaşmalar) 208 EK IV - Sivil Toplum Kuruluşları Konferansına “Katılımcı Ortak” Statüsü İçin Başvuru Formu (İngilizce) 230 EK V - 1949 Yılından Günümüze Avrupa Konseyi’nde Üst Düzey Görev Yapan Kişilerin Listesi 238 EK VI - Avrupa Konseyi’nin Verdiği Ödüller ve Düzenlediği Yarışmalar 241 EK VII - 1949 Yılından İtibaren AKPM’de Görev Yapan Türk Milletvekillerinin Listesi 242 EK VIII - Türkiye’nin Avrupa Konseyi’ne Üyeliğiyle İlgili Belgeler 1 ve 2 256

Avrupa Konseyi, İkinci Dünya Savaşı sonrası sonrası Avrupa'da barışın kalıcı olarak sağlanması ve demokrasi, insan hakları, hukukun üstünlüğü ilkelerine bağlı kalınarak demokratik güvenliğin inşa edilmesi amacıyla kurulmuş en köklü uluslararası bir organizasyondur. Avrupa Birliği ile sürekli karıştırılan, ülkemizde ve Avrupa'da yeterince bilinmeyen ancak 47 üyesiyle 820 milyon kitleye hitap eden Avrupa Konseyi, organlarıyla ve bu organların işleyişine yardımcı olan kurulmuş mekanizmalarıyla, üye ülkelerdeki her alandaki demokrasi uygulamalarına, 200'den fazla antlaşmayı temel almak suretiyle 70 yıldır norm kazandırmakta, belli bir standart getirmektedir. Türkiye, kurucu antlaşmasını imzaladığı 9 Ağustos 1949 tarihinden itibaren Avrupa Konseyi'nin çalışmalarına aktif katılım sağlamakta ve ülkede gerçekleştirilen hukuki reform ve kurumsal uygulamalarda bu kuruluşun birikimlerinden yararlanmaktadır. Avrupa Konseyi belgeleri her zaman Türk toplumunun temel dinamiklerine uygun çözümler önermese de ülkenin fikir ve görüşlerinin uluslararası arenada yansıtılmasına aracılık etmekte ve zengin araştırma sahalarıyla toplumsal hayatın her alanına standart kazandırmaya devam etmektedir. Bu eser, Avrupa Konseyi arşivlerinde yapılan araştırmalar ve Avrupa Konseyi'nde bizzat izlenen ve doğrudan katılım sağlanan etkinliklerde elde edilen tecrübeler ışığında hazırlanmıştır.