Başlangıcından günümüze Türk yazı sistemleri / Hatice Şirin User ; yayın yönetmeni Ahmet Nuri Yüksel.

-Gözden geçirilmiş yeni basım-

1. basım, Ankara 2006 Akçağ yayınları.

Includes bibliographical references (pages [389] - 400) and index.

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ 7 KISALTMALAR 11 I. GİRİŞ 13 1. Yazının Doğuşu ve Gelişmesi 14 1.1. Alfabetik Olmayan Yazı Sistemleri 16 1. 2. Alfabe Yazısı 16 1.3. Alfabenin Kökeni ve Yayılışı 21 1. 4. Yazının “Elit Sınıf’ Elinde Tekel Olmaktan Çıkması ve Yaygınlaşması.... 21 II. ESKİ ÇAĞ’DAN YAKIN ÇAĞ’A TÜRK YAZI SİSTEMLERİ 24 1. Türkçenin Yazıldığı Yazı Sistemleri, Yayıldıkları Coğrafya, Kullanılma Süreleri ve Kökenleri 24 1.1. Göktürk Yazısı 25 1. 1. 1. Göktürk Yazısının Kökeni 29 1. 1. 4. Göktürk Yazısının Kullanımı 37 1. 2. Mani Alfabesi 39 1. 3. Soğut Alfabesi 44 1.4. Uygur Alfabesi 49 1. 5. Brahmi Yazısı 59 1. 6. Tibet Yazısı 64 1. 7. Süryani Alfabesi 69 1. 8. İbrani Alfabesi 77 III. YAKIN ÇAĞ’DA TÜRK YAZI SİSTEMLERİ 82 1. Grek Alfabesi 82 2. Arap Alfabesi 90 2. 1. Arap Alfabesinin Kökeni ve Gelişmesi 92 2. 2. Arap Alfabesi ve Türkler 95 6 BAŞLANGICINDAN GÜNÜMÜZE 2. 2. 1. Osmanlı İmparatorluğu’nda Arap Alfabesi’ni Reform Çalışmaları 98 2. 2. 2. Cumhuriyet’ten Sonra Reform Çalışmaları ve Devrim Önerileri 112 2. 3. Doğu Türkistan (Uygur) Alfabeleri 123 2. 4. Güney Azerbaycan-Arap Alfabesi 137 3. Kiril Alfabesi 141 3. 1. Çuvaş Alfabesi 152 3. 2. Yakut Alfabeleri 163 3. 3. Altay Alfabeleri 173 3. 4. Hakas Alfabeleri 181 3. 5. Şor Alfabeleri 187 3. 6. Tuva Alfabeleri 193 3. 7. Gagavuz Alfabeleri 201 3. 8. Türkmen Alfabeleri 211 3. 9. Azerbaycan Alfabeleri 221 3. 10. Kırım Alfabeleri 240 3. 11. Nogay Alfabeleri 250 3. 12. Kumuk Alfabeleri 258 3.13. Karaçay-Balkar Alfabeleri 265 3. 14. Karakalpak Alfabeleri 274 3.15. Kazak Alfabeleri 284 3. 16. Sovyet-Uygur Alfabeleri 299 3. 17. Kırgız Alfabeleri 307 3. 18. Başkurt Alfabeleri 315 3. 19. Tatar Alfabeleri 327 3. 20. Özbek Alfabeleri :... 345 3. 21. Türk-Kiril Alfabelerinin Ortak ve Ortak Olmayan Harfleri 362 4. Latin Alfabesi 365 4. 1. Latin Alfabesinin Kısa Tarihi - 366 4. 2. Türkçe ve Latin Alfabesi 368 4. 3. Sovyetler Birliği Türkleri ve Latin Alfabesi 373 4. 4. Osmanlı/Türkiye Türkleri ve Latin Alfabesi 374 KAYNAKLAR 389 İnternet Kaynakları 400 DİZİN 401

Türkçenin, Türkler tarafından yazıya aktarılmasında kullanılan alfabelerinin çeşitliliği göz kamaştırıcıdır. Araştırmacılar, tarih boyunca Türkler kadar sık alfabe değiştirmiş başka bir milletin olmadığı konusunda birleşmektedir. Özellikle eski çağlarda, farklı kültür dairelerinin, Türklerin devlet kurduğu topraklarda kesişmesi nedeniyle, kültürün en önemli taşıyıcısı olan dilin kaydedildiği yazı malzemesi, muazzam bir çeşitlilikle Türkler arasına girmiştir. Bu çalışmada, Türklerin tarih boyunca kullandığı yazı sistemleri siyasi, sosyolojik, ekonomik ve dini nedenler ele alınarak incelenmiştir. Eski çağlara ait yazı sistemlerinden Göktürk, Mani, Soğut, Uygur, Brahmi, Tibet, Süryani-Estrangelo ve İbrani alfabeleri; yakın çağlarda kullanılan alfabelerden ise Grek, Arap, Kiril ve Latin sosyokültürel bakış açısıyla değerlendirilmiştir. Bunlar arasında Türklerin en fazla benimsediği kültür ve inancın (Budizm, İslamiyet) nakledicisi olanlar, Türkleşme belirtilerini en çok gösterenler olmuş; dolayısıyla Uygur ve Arap alfabeleri, ortalama bin yıl boyunca Türklüğün damgasını taşımıştır. Latin alfabesi ise, Türkçenin ses yapısına sağladığı uyumla ve inançların belirleyiciliğinden uzakta seçilmesi sebebiyle, dil bilimi açısından fonetik; sosyolojik ve siyasi açıdan ise kısmen tarafsız ve laik olma özelliği taşır. Latin alfabesi bu yönüyle, ilk Türk yazısı Göktürk’le özdeşleşir ve kronolojik bakımdan arada kalan diğer alfabeleri, gerçeklik dışı, hatta fantastik, bir ölçüde de romantik bir çembere sıkıştırır.