İstanbul'un Osmanlı dönemi suyolları / Kâzim Çeçen ;yayına hazırlayan Celâl Kolay.

İÇİNDEKİLER İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ali Müfit Gürtuna'nın Önsözü 9 İSKİ Genel Müdürü Prof. Dr. Veysel Eroğlu'nım Takdimi 11 Önsöz 13 Summary 15 GİRİŞ 19 1 İstanbul'da Roma ve Bizans devirlerinde yapılan su tesisleri 21 KIRKÇEŞME TESİSLERİ 33 1. Kanuni devrine genel bakış 35 2. Kanuni devrinde İstanbul'un nüfusu ve su İhtiyacı 35 3. Kanuni devrinde İstanbul'daki su sıkıntısına çare aranması ve Mimar Sinan 36 4. Kırkçeşme tesislerinin yapımı ile ilgili kaynaklar 37 2.4.1. Tezkiretü'l-Bünyan'da Sinan tarafından Kırkçeşme tesislerinin yapımının anlatılması 38 2.4-2. Eyyubi'nin Menakıb-ı Sultan Süleyman adlı eserinde Kırkçeşme tesislerinin anlatılması 43 2.4.3. 1563 yılındaki sel felaketine ilişkin bir belge 46 2.4.4. Kırkçeşme tesislerinin yapımındaki bina emini 47 2.4.5. Kırkçeşme tesislerinin maliyeti 47 5. Kırkçeşme'nin şehir dışı tesisleri ve isale hattı 48 2.5.1. İlgili belgeler 49 2.5.2. Kırkçeşme isal esinin doğu kolu 52 2.5.3. Kırkçeşme isalesinin batı kolu 59 2.5.4. Başhavuz 60 2.5.5. Başhavuz'dan Savaklar'a kadar olan isale hattı 63 2.5.6. Kırkçeşme sistemine ait katmalar 68 6. Abide kemerler (Uzunkemer, Kovukkemer, Maglova Kemeri, Güzelcekemer) 70 7. Kırkçeşme sisteminin bentleri 86 2.8.3. Topkapı Sarayı'ndaki dolaplar 108 2.8.4. Kırkçeşme tesislerinde küçük dağıtım yerleri ve su terazileri 110 2.8.5. Yeni ve eski şehir planı üzerinde Kırkçeşme dağıtım şebekesi, çeşme ve su terazileri 110 2.9. Kırkçeşme ve vakıf suların işletilmesi 114 2.10. Kırkçeşme tesislerinde Roma döneminden kalan bölümler var mıdır? 115 III. HALKALI SULARI 119 3.1. Halkalı sularına ait belgeler 123 3.1.1. Millet Kütüphanesindeki H.992/1584 tarihli haritanın yazıları 124 3.1.2. Topkapı Sarayı Müzesi'ndeki H.992/1584 tarihli haritanın yazıları 126 3.1.3. Topkapı Sarayı Müzesi'ndeki H.1016/1607 tarihli haritanın yazıları 127 3.1.4. Topkapı Sarayı Müzesi'ndeki H. 1161/1748 tarihli haritanın yazıları 129 3.1.5. Türk-İslam Eserleri Müzesi'ndeki Süleymaniye suyolları haritasının yazıları 134 3.2. Fatih suyolları 140 3.3. Turunçluk suyolları 143 3.4. Bayezid suyolları 144 3.5. Mahmut Paşa ve Sultan III. Mustafa suyolları 150 3.6. Koca Mustafa Paşa suyolları 152 3.7. Süleymaniye suyolları 153 3.8. Mihrimah suyolları 162 3.9. Ebussuud suyolları 164 3.10. Köprülü suyolları 165 3.11. Cerrah Paşa suyolları 172 3.12. Sultan Ahmet suyolları 173 3.13. Saray çeşmeleri suyolları 174 3.14. Beylik suyolları 174 3.15. Hekim oğlu Ali Paşa suyolları 175 3,1 6. Kasım Ağa suyolları 177 3.17. Nuruosmaniye veya Ayvahdere suyolları 177 3.18. Şehre girmeyen sular 179 3.19. Halkalı sularının kemerleri 180 3.19.1. Avasköy Kemeri 181 3.19.2. Alipasa Kemeri 182 3.19.3. Küçük kemerler 184 3.20. Halkalı sularının şehir içi dağıtım şebekesi 185 3.21. Halkalı sularının su terazileri 187 3.22. Halkalı sularının çeşmeleri 191 IV. ÜSKÜDAR SULARI 195 4.1. Tarih 197 4.2. Osmanlı döneminde Üsküdarın vakıf su tesisleri 198 4.3. Üsküdar'ın vakıf su tesislerinin incelenmesi 199 4.3.1. İncelenen suyolu haritaları ile ile şehir haritaları 200 4.3.2. Üsküdar vakıf su tesislerinin incelenmesi 200 4.4. Üsküdar 'ın eski isale hatları 203 4.4.1. Mihrimah suyolu 203 4.4.2. Solak Sinan suyolu 206 4.4.3. Atik Valide suyolu 207 4.4.4. Aziz Mahmud Hüdâi veya Hüdai Dergahı suyolu 209 4.4.5. Çinili suyolu veya Mahıpeyker (Kösem) Valide Sultan suyolu 210 4.4.6. Arslan Ağa suyolu 211 4.4.7. Selamı Ali Efendi suyolu 212 4.4.8. Yakup Ağa suyolu 213 4.4.9. Çınar suyolu veya Hacı Halil Efendi suyolu 213 4.4.10. Gülnuş Valide, Yeni Cami veya Valide-i Cedit suyolu 216 4.4.11. Tophanelioğlu suyolu 220 4.4.12. İbrahim Paşa suyolu ve haritaları 220 4.4.13. Ayazma suyolu veya III. Mustafa suyolu 234 4.4.14. Selimiye suyolu 235 4.4.15. Mihrişah suyolu (İnsaniye suyolu, III. Selim) 235 4.4.16. Altunîzade suyolu 236 4.4.17. Paşalimanı suyolu veya Cevrî Kalfa suyolu 237 4.5. Isale hatları çizilemeyen tek çeşmeler 237 4.6. Isale hatları, dağıtım şebekesi planları ve çeşmelerin listesi 246 V. TAKSİM SUYU TESİSLERİ 249 5.1. Halic'in kuzeyindeki yerleşim yerlerinde Taksim suyundan önce yapılan isale hatla251 5.2. Taksim suyu tesislerinin yapımı hakkında genel bilgiler 252 5.3. Taksim suyu tesislerinin bentleri (Topuzlubenl, Valide Bendi, Sultan Mahmut Mendi) 254 5.4. Taksim suyunun isale hattı ve dağıtım kollan 263 5.4.1. Isale hatlı 264 5.4.2. İsale hattından ve maksemlerden ayrılan kollar 266 5.4.3. Çeşitli kollara verilen debiler 267 5.5. Harbiye Maksemi, Taksim Su Deposu ve Taksim Maksemi 267 5.6. Taksim Maksemi'nden çıkan dağıtım kolları ve besledikleri çeşmeler 271 5.7. Taksim Maksemi'nden önce ayrılan kollar ve bu kollardan beslenen çeşmeler 298 5.7.1. Divan Oteli önünden ayrılan kol 298 5.7.2. Pangaltı'dan ayrılan Kurtuluş kolu ve Kasımpaşa'ya inen kol 298 5.7.3. Teşvikiye ve Maçka'ya giden kollar 300 5.8. Taksim suyunun Yıldız, Beşiktaş, Ortaköy, ve Boğaz semtlerine giden kolları ve çeşmeler 302 5.9. Taksim suyu çeşmelerinin dağıtım planındaki numaralarına göre listesi 308 VI. HAMİDİYE SUYU TESİSLERİ 311 6.1. Hamidiye suyu tesisleri hakkında genel bilgiler 313 6.2. Hamidiye suyu tesislerinin yapımı 315 6.3. İsale hattı 318 6.4. Hamidiye suyunun dağıtım kolları 320 6.4.1. Mecidiyeköy kolu 322 6.4.2. Balmumcu deposundan Şişli yönüne ayrılan anakol 324 6.4.3. Balmumcu deposundan Yıldız-Beşiktaş yönüne giden anakol 327 6.5. Çeşmelerin dağıtım planındaki numaralarına göre listesi 334