Siyasal sistem arayışları ve yürütmenin güçlendirilmesi : Yürütme erki yeterince güçlü mü? Yarı-başkanlık çözüm mü? Başkanlı rejim ülkeyi parçalar mı? / K. Halûk Yavuz.

Includes bibliographical references (pages [559]-573).

İÇİNDEKİLER Kısaltmalar 11 Giriş 13 BİRİNCİ BÖLÜM TEMEL KAVRAMLAR --1. Terminoloji Sorunu 17 --2. Demokrasi 18 I. Bir Yönetim ve Katılma Süreci Olarak Bağlantılarıyla Demokrasi Kavramı 19 A. Demokrasi, İnsanın Kendini Yaratma, Kendini Yönetme ve Özgürlüğünü koruma sürecidir 20 B. Demokrasi, Özgürlük ve Kamusal ihtiyaçlara Duyarlılığı Temin Etme sürecidir 21 C. Demokrasi, Öteki İle Dengeli ve Güvenli İlişkiler Geliştirme Sürecidir 23 D. Demokrasi, Barış İçinde Azınlığın Çoğunluk İktidarına ve Çoğunluğunda Azınlık iktidarına Sahip Olabilmesi Sürecidir 25 E. Demokrasi, Rekabeti Serbestleştirme ve Ancak Adaletle Dizginleme sürecidir 31 F. Demokrasi, Karşıt İktidarlarla İktidarın Sınırlanma Sürecidir 33 G. Demokrasi, Teşebbüs ve Tecrübe Serbestiyetini Temin Sürecidir 37 H. Demokrasi, İnsan Haklarını Yaşama Sürecidir 38 II. Uygulama Biçimleriyle Demokrasi 40 --3. Anayasal Demokrasi 42 --4. Devlet, İktidar, Egemenlik, Yönetim ve Özgürlük 49 A. Devlet ve Yönetim 50 1. Devletin İşlevleri 54 2. iktidar 56 3. Siyaset 56 B. Siyasal sistem 57 1. Siyasala ilişkin Düşüncelere Genel Bir Bakış 62 2. Demokratik Rejimler 65 C. İktidar ve Meşruiyet 66 1. Egemenlik 71 2. Egemenliğin Kullanım Şekilleri 73 3 Egemenlik ve Demokrasi 75 D. Özgürlük İçin iktidarların Anayasa ile Düzenlenişi 77 E. Türkiye Cumhuriyeti Anayasalarında Devlet Anlayışı 80 İKİNCİ BÖLÜM YÜRÜTMENİN GÜÇLENDİRİLMESİ --1. Güçlü Yürütmenin Gerekliliği 85 I. Genel Olarak 85 II. Olağan Yönetim Usullerinden Krizlerde Sapma İhtiyacı 98 III. Siyasal İktidar Yarışmasında Baskı Grupları, Ekonomi Mücadelesi ve Teknokrasi Gereksinimleri 100 IV. Kuvvetler Ayrılığı, Siyasal Partiler ve Diğer Bağlı Faktörler 1 04 V. İktidar Toplanması 109 VI. Refah Devletinin Gerçekleştirilmesinde Yürütmenin Rolü 110 VII. Güçlü Yürütme Olgusu ve Arayışının Türkiye'deki Genel Durumu 114 --2. Güçlü Yürütmeye Karşı Yaklaşımlar 117 --3. Çağdaş Siyasal Rejimler ve Yürütmeyi Güçlendiren Araçlar 120 I. Genel Olarak 123 II. Çağdaş Siyasal Rejim Tipleri 127 III. Kuvvetler Ayrılığı Kuramı 128 IV. Kuvvetler Ayrılığı Kuramının Bir Uzantısı Olarak Devlet Fonksiyonlarının Ayrılığı 139 V. Kuvvetler Ayrılığı Kuramı Çerçevesinde Genel Hatlarıyla Yürütmeyi Güçlendiren VI. Olgu ve Yaklaşımlar 144 VI. Anayasa Yapımıyla Demokratik Güçlü Bir Yönetimin Temini Arayışları 148 VII. İstikrar, Etkinlik ve Güçlü Yürütme Bakımından Parlamenter Sistemler 152 A. Çoğunlukçu Parlamenter Sistem 162 1. Başbakanlık Sistemleri 172 2. Parlamenter Sistemde Başbakanın Gücünün Hukukî Kaynakları 173 3 Parlamenter Sistemde Pratik ihtiyaçlar ve Teknik Düzenlemeler Nedeniyle Başbakanın Gücünün Artması 174 4. Parlamenter Sistemde Siyasî Etkenler Nedeniyle Başbakanın Gücünün 5. Parlamenter Sistemde Sosyopsikolojik Etmenler Nedeniyle Başbakanın Gücünün Artması 176 6. Parlamenter Sistemde Kişisel Etkenler Nedeniyle Başbakanın Gücünün Artması 176 7. Başbakanın Gücünün Sınırlandırılması 177 B. Parlamenter Sistemde Devlet Başkanını Güçlendirme 182 C. Rasyonelleştirümiş Parlamenter Sistem 187 D. Meclis Hükümeti Sistemi 197 E. Alternatif (Aralıklı} Başkanlık Sistemi 199 VIII. Güçlü Yürütme ve Başkanlık (Sert Kuvvetler Ayrılığı) Sistemi 201 A. ABD Hükümet Sisteminin Hâkim Unsuru Başkandır 203 B. iktidarların Birbiriyle ilişkisinde Yargı ve Diğer Faktörler Önemlidir 206 C. Diğer İktidarlar Karşısında Yasama 210 D. Başkanlık Sisteminin Ayırt Edici Özellikleri 212 E. Başkanlık Sisteminin Değerlendirilmesi 213 F. Başkanlık Sistemi ve Türkiye 222 IX. Güçlü Yürütme ve Yarıbaşkanlık (Karma Sistemler) 224 A. Fransız Anayasal Hayatının Dünü 228 B. Vinci Cumhuriyet Fransa'sı Hükümet Sistemi 232 C. Vinci Cumhuriyet Fransa'sında Parlâmento ve Yürütme İlişkileri 236 D. Vinci Cumhuriyet Fransa'sında Başkan ve Hükümet 240 E. Yarıbaşkanlık Sisteminin Ayırt Edici Özellikleri 247 F. Yarıbaşkanlık Sisteminin Değerlendirilmesi 249 --4. Yürütmenin Güçlendirilmesinde Yargı 254 I. Genel Olarak 254 II. Güçlü Yürütme Kapsamında Türkiye'de Yargının Mevcut Durumu 258 III. Türk Anayasa Yargısı Uygulamalarında Yönetilebilirlik Sorunu 260 IV. Diğer Yargı Alanlarındaki Durum 264 --5. Siyasal Parti Sistemleri, Yönetime Katılma ve İstikrar Arasındaki İlişkiler 269 I. Genel Olarak 269 II. Parti Sistemi ve Güçlü Yürütme 284 III. Yürütmenin Siyasal Partilerin Sağladığı İmkânla Güçlenmesi 286 IV. Hükümetin Parti Sistemine Bağlı Zayıf Düşme Biçimleri 288 V. Hükümetin Parti Sistemine Bağlı Güçlendirilme Biçimleri 290 VI. Partiler ve Devlet Yönetimi 295 VII. Yönetilebilirliği Temin İçin Güçlü Partiler Kurulmasında Değişik Yaklaşımlar 299 VIII. Yürütme İktidarı İstikrarı 301 --6. Seçim Sistemleri İle Güçlü Yürütme Arasındaki İlişki 307 I. Genel Olarak 307 İt. İktidarı Etkileme Biçimlerinden Biri Olarak Seçme Eyleminin Zamanla Dönüşümü 324 III. Yönetimin Seçimle Belirlenmesinin Kısa Tarihi 330 IV. Türkiye'de Seçmen ve Seçme Eylemi 332 --7. Medya ve İktidar 338 --8. Güçlü Yürütme, Siyaset ve Ordu 342 I. Genel Olarak 342 II. İktidar Aracı Olarak Silâh 345 III. Ordu (TSK) 347 IV. Modern Devlette Ordunun Siyasî Rolü 352 V. Silâhlı Kuvvetlerin Türk Anayasa Düzeni İçindeki Yeri 357 A. Fonksiyonel Açıdan 357 B. Organik Açıdan 358 VI. 1982 Anayasasında Silâhlı Kuvvetler ve Yürütmenin Gücü 359 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM TÜRKİYE'DE YÜRÜTME --1. Türk Demokrasisinde Yürütmeyi Güçlendiren Araçlar ve Sonuçları 369 I. Anayasal Demokrasinin Türkiye'de İlk Adımları 369 II. 1921 Anayasası Dönemi 377 III. 1924 Anayasası Dönemi 390 1924Anayasası ile Çok Partili Siyasal Hayat 4(10 IV. 1961 Anayasası Dönemi 411 A. 1961 Anayasası'nın Oluşumu ve Yürütme iktidarı Bakımından Özellikleri 411 B. 1961 Anayasast Uygulaması ve Yürütme İktidarının Durumu 422 C. 1961 Anayasasfnın Uygulandığı Dönemin Yürütme iktidarının Konumu Bakımından Değerlendirilmesi 434 V. 1982 Anayasası Dönemi 438 A. 1982 Anayasası'ntn Oluşumu ve Güçlü Yürütme 438 B. 1982 Anayasası'nda Kuvvetler (Fonksiyonlar) Ayrılığı 447 1 Yasama Fonksiyonu 450 2. Yürütme Fonksiyonu 453 C. 1982 Anayasası'nda Yürütme İktidarının Konumu ve Gücü D. 1982 Anayasası'nda Devlet Başkanının Yürütme İktidarının Güçlendirilir Bakımından Durumu E. 1982 Anayasasında Başbakanın Konumu F. 1982 Anayasası'nda Bakanlar Kurulunun Yürütme İktidarının Güçlendirilr Bakımından Durumu G. 1982 Anayasası'nda Bakanlar Kurulunun Yetkileri H. 1982 Anayasası'nda Bürokrasinin Güçlü Yürütme Bakımından Durumu --2. Türkiye'de Yürütmenin Düzenleyici İşlem Yetkisi Bakımından Gücü I. Türk Anayasalarında Yürütmeyi Güçlendiren Asli Araçlardan Biri Olarak Yürütme Organının Düzenleyici İşlem Yapma Yetkisi II. Devletin Hukuksal İşlemleri (Fonksiyonları) A. Devletin Hukuksal işlemlerinin Hukuk Dünyasında Doğurduğu Sonuca Maddi İçeriğine Göre Ayrılma B. Devletin Hukuksal İşlemlerinin Hangi Organ (Uzuv) ve Hangi Biçimde (Şekilde) Yapıldığına Bakılarak Organ ve Biçim Kriterine Göre Ayrılması C. Türk Pozitif Anayasa Hukukunda Devletin Hukuksal işlemlerini Tasnifte Dikkate Alınan Kriterler III. Yürütmenin Düzenleyici İşlem Yapma Yetkisinin Kaynağı Dayanağı IV. Yürütmenin Düzenleme Alanı V.

Devletin Hukuksal İşlemleri ve Özgürlükler VI. Türk Anayasalarında Düzenleyici İşlemler --3. 1982 Anayasasının Getirdiği Düzenin Beşinci Cumhuriyet Fran Yarıbaşkanlık Sistemi Bakımından Değerlendirilmesi I. Genel Olarak II. Yönetilebilir Demokrasi Arayışları --4. Sonuç Yararlanılan Kaynaklar