Bazı aromatik yapılara sübstitüent etkisinin hesapsal yöntemlerle araştırılması / Erdinç Pelit ; tez danışmanı Prof.Dr.Akın Azizoğlu.

Tez (Yük)--Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Kimya Anabilim Dalı.

Kaynakça var.

Bazı aromatik yapılara sübstitüent etkisi teorik hesaplama yöntemleri kullanılarak irdelenmiştir. Çalışılan yapılar; izatoik anhidrit türevleri, siklopropenyum iyonun türevleri, siklopropiliden türevleri, silabenzen türevleri, furan türevleri, tiyofen türevleri ve pirol türevleridir. İzatoik anhidrit türevlerinin teorik hesaplamalarında pek çok seviye kullanılmıştır. Hesaplamada kullanılan teori seviyeleri şunlardır; B3LYP/6-31+G(d,p), HF/6-31+G(d,p), M05/6-31+G(d,p), M06/6-31+G(d,p), M052X/6-31+G(d,p), M062X/6-31+G(d,p) ve X3LYP/6-31+G(d,p). İzatoik anhidrit molekülü ve türevlerinin geometrileri optimize edilerek, NICS hesaplamaları gerçekleştirilmiştir. İzatoik anhidrit türevini oluşturan benzen halkasının hetero atom içeren kısmına göre daha aromatik olduğu gözlemlenmiştir. Siklopropiliden ve siklopropenyum iyonunun türevlerine bağlı grup etkisi de incelenmiştir. Teorik hesaplamalar B3LYP/6-311+G(d,p) seviyesinde Gaussian programı yardımıyla gerçekleştirilmiştir. Söz konusu yapılar için pEDA, sEDA, NICS ve ASE değerleri hesaplanmıştır. Siklopropiliden ve siklopropenyum türevlerinin NICS değerleri irdelendiğinde, bağlı olan sübstitüente göre aromatiklik değerinin sayısal olarak değiştiği gözlemlenmiştir. Siklopropenyum iyonunun pEDA değerlerine bakıldığında BeH sübstitüenti için M=C olduğu durumda halkadan pi bağları üzerinden elektron çekerken, M=Ge ve Si olduğu durumda ise pi bağları üzerinden halkaya elektron verici özellik göstermektedir. Son olarak silabenzen, pirol, furan ve tiyofen türevlerine bağlı farklı sayıda sübstitüentin aromatikliğe etkisi araştırılmıştır. sEDA, pEDA, NICS değerleri hesaplanmıştır. pEDA değerleri incelendiğinde pirol, tiyofen ve furan için CF3 sübstitüenti pi bağları üzerinden elektron çekici iken diğer sübstitüentler pi bağları üzerinden elektro verici özelliğe sahiptir. sEDA değerleri tüm sübstitüentler için negatif olduğundan söz konusu moleküller için sigma elektron çekici davranışı gösterirler. Silabenzen ve türevlerinin NICS(O) değerleri, - 4.90 ile - 7.83 arasında değişmektedir. Bu sonuçta bağlı sübsttüentlerin aromatikliğe etkisinin olduğunu kanıtlamaktadır.