Osmanlı Devleti'nde baruthâne-i âmire (xviii. yüzyıl) / Zafer Gölen.

Includes bibliographical references (pages [284]-297) and index.

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ XI KISALTMALAR XIII KONU ve KAYNAKLAR XV GİRİŞ 1 XVIII. YÜZYILDAN ÖNCE OSMANLI BARUTHANELERİ A- İSTANBUL BARUTHÂNELERİ 3 1- Atmeydam Baruthânesi 3 2- Kâğıthane Baruthânesi 4 3- Okmeydanı Baruthânesi 4 4- Şehremini Baruthânesi 5 B- İSTANBUL DIŞINDAKİ BARUTHÂNELER 7 1- Gelibolu Baruthânesi 7 2- Selânik Baruthânesi 10 3- Bağdat Baruthânesi 15 4- Budin Baruthânesi 17 5- İzmir Baruthânesi 18 6- Mısır Baruthânesi 19 7- Temeşvar Baruthânesi 21 8- Bor Baruthânesi 22 Cr KALE BARUTHÂNELERİ 23 D- ÖZEL BARUTHÂNELER 25 BİRİNCİ BÖLÜM BARUTHÂNE-İ ÂMİRE’NİN KURULUŞU VE TEŞKİLÂTI A- BARUTHÂNE-İ ÂMİRE’NİN TARİHÇESİ 28 B- BARUTHÂNE-İ ÂMİRE BİNALARI 38 1- Kalhâneler 42 2- Sergihâne 45 3- Perdahthâne 46 4- Hamam 47 5- Mahzen, Nöbet Kuleleri ve Cami 48 6- Ahır 49 C- BARUTHÂNE-İ ÂMİRE PERSONELİ 50 1- İdari Personel 50 a- Nazır 50 b- Barutçubaşı 66 c- Ruznamçeci 70 d- Mübaşir 72 e- Katip 75 f- Zabitler 76 2- Teknik Personel 77 a- Barutçu Neferleri 77 b- Kükürtçüler 83 c- Vezneciler 86 d-Perdah tçılar, Çarkçılar, Kömürcüler 88 e-Demirciler (Ahengirân) 89 f- Kazancılar (Kazgancılar) 90 g- Marangoz 91 3- Diğer Görevliler 92 a- İmam ve Müezzin 92 b- Seyis 94 c- İskender Çelebi Bahçesi Ustası 95 d- Hamallar 95 e- Mavnacılar 98 f- Baltacılar 101 g- Nalbant 102 h- Bekçiler 103 ı- Saka 104 İKİNCİ BÖLÜM BARUTHÂNE-İ ÂMİRE’NİN MALİ KAYNAKLARI A- AVÂRIZ GELİRLERİ 108 1- Avârız Bedeli 112 2- Nüzül Bedeli 114 B-CİZYE GELİRLERİ 115 C- MUKATAA GELİRLERİ 120 1- Adet-i Ağnam Mukataası 128 2- Resm-i Dönüm Duhân (Tütün) Mukataası 129 D- GÜMRÜK GELİRLERİ 131 E-BEDELİYELER 132 G- BEDEL-İ TIMAR GELİRLERİ 133 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM BARUT ÜRETİMİNDE KULLANILAN HAMMADDELER VE MALZEMELER A- HAMMADDELER 135 1- Güherçile 135 2- Kükür t 139 3- Odun Kömürü 142 4- Odun 145 5- Tu z 146 B- HAMMADDE TEMİNİ 147 1- Güherçile Temini 148 2- Kükürt Temini 159 3- Odun Kömürü Temini 163 4- Odun Temini , 168 C- HAMMADDE TEMİNİNDE KARŞILAŞILAN GÜÇLÜKLER 172 1- Güherçile Temininde Karşılaşılan Güçlükler 173 a- Güherçile ve Barut Kaçakçılığı 174 b- Nakliye Güçlükleri 178 c- Mubayaacıların Neden Olduğu Problemler 179 d- Halkın Barut Üretmesi 180 e- Yerel Yöneticilerin Çıkardığı Güçlükler 183 2- Kükürt ve Odun Kömürü Temininde Karşılaşılan Güçlükler 185 D- MALZEMELER 186 1- Barut İmaliyle İlgili Malzemeler 186 a-Varil 186 b- Deri (Meşin) 190 c- Tekne 193 d- Demir(Ahen) 194 e-Bakır(Nühas) 195 f- Kereste 197 g- Yelken Bezi 199 h- Fıçı 200 ı- Kalbur (Gırbal) 200 i- Kova (Gerdel) 201 j- Elek 201 k- Çanak 201 2- Diğer Malzemeler 203 a- Arpa 203 b- Saman 206 c- Nal ve Çivi (Mıh) 208 d- Koşum Kayışı 210 e-Yağ 211 f- Urgan 212 g-Çul 213 h-Yular 213 ı- Köstek, Kaşağı ve Semer 213 i- Sabun 214 j- Çuval 215 k-Çivi (Mismâr) 215 1- Kürek 216 DÖRDÜNCÜ BÖLÜM ÜRETİM VE TÜKETİM A-ÜRETİM 218 1- Barut Üretim Yöntemleri 218 2- Barut Üretim Teknolojisi ve Kalitesi 220 a- Üretim Teknolojisi 220 b- Üretim Kalitesi 223 c- Barut Kalitesini Arürmaya Yönelik Çabalar ve Azadlu Baruthânesi’nin Kuruluşu 238 3- Barut Üretim Miktarları ve Maliyet 246 4- Barut İthali 252 B-TÜKETİM 256 1- Sefer İhtiyaçları 258 2- Kurumların İhtiyaçları 260 3- Donanma 261 4- Kalelerin İhtiyaçları 266 5- Diğer İhtiyaçlar 274 SONUÇ 279 BİBLİYOGRAFYA 284 DİZİN 299 EKLER 317 EK 1: DİPNOTLARDA KULLANILAN DEFTER ve BAZI BELGELERİN KAPSADIĞ I TARİHLER 317 EK 2: III. SELİM DÖNEMİ BARUTHÂNE-İ ÂMİRE’NİN DÜZENLENMESİ 319 EK 3: PARA, AĞIRLIK VE HACİM BİRİMLERİNİN KARŞILIKLARI 322 EK 4: BELGELER 323 EK 5: RESİMLER 338 EK 6: KROKİ VE HARİTALAR 350