Okuduğunu anlama becerilerini geliştirme : Stratejiler, teknikler, uygulamalar / Doç. Dr. Muhammet Baştuğ, Aylin Hiğde, Ertuğrul Çam, Esra Örs, Perihan Efe.

Includes bibliographical references.

İÇİNDEKİLER Ön Söz v 1. BÖLÜM Okumaya Genel Bir Bakış .1 2. BÖLÜM Okuduğunu Anlama 5 Anlamı Bulma 7 Anlamı Kavrama .8 Anlamı Değerlendirme 8 Okuduğunu Anlamayı Etkileyen Temel Faktörler .9 Akıcı Okuma .9 Kelime Dağarcığı 10 Kelime Dağarcığı Nasıl Geliştirilir? .11 6 Adımda Sözcük Öğretimi 13 Sözcük Öğretim Etkinliği 14 Kelime Dağarcığını Geliştirmede Aileler Neler Yapmalı? .17 Kelime Bilgisi Nasıl Ölçülür? 18 Okuduğunu Anlama ve Metinler .19 Okumada Duyuşsal Faktörler .21 Okuma Tutumunu Desteklemede Ebeveynlerin Rolü 22 Okuma Tutumunu Desteklemede Öğretmenlerin Rolü .23 Okuduğunu Anlamayı Geliştirmenin Temel İlkeleri .27 Okuduğunu Anlama Düzeyleri 28 3. BÖLÜM Okuduğunu Anlama Stratejileri .31 Başlıca Okuma Stratejileri .33 Okuma Öncesi Stratejileri .34 Amaç Oluşturma 34 Göz Gezdirme 34 viii Okuduğunu Anlama Becerilerini Geliştirme Ön Bilgileri Kullanma .34 Görselleri İnceleme 35 Güdülenme Stratejisi .35 Tahmin Etme 35 Okuma Sırası Stratejiler .36 Akıcı Okuma 36 Altını Çizme 36 Not Alma .36 İrdeleme-Sorgulama 36 Soru Sorma ve Yanıt Arama .36 Anlamayı İzleme 37 Zihinde Canlandırma 38 Tekrar Okuma 38 Bağlamı Kullanma 38 Çıkarım Yapma .39 Bağlantı Kurma .40 Okuma Sonrası Stratejiler .41 Özetleme .41 Sentez Yapma 43 Değerlendirme 43 Soru Üretme 44 Görselleştirme 46 Yansıtıcı Düşünme .47 Anlatma .47 Çoklu Okuma Stratejileri 48 Okuduğunu Anlama Stratejileri .50 Kurallara Dayalı Özetleme Stratejisi 50 Kurallara Dayalı Özetleme Stratejisi Uygulama Örneği .51 Grupça Özetleme 54 RAP (Oku-Sor-Yaz) Stratejisi .56 Zihinsel İmgeleme Kullanma 57 Bilişsel Haritalama Stratejisi 59 Bilişsel Haritalama Stratejisi Uygulama Örneği .59 İçindekiler ix Beklenti Rehberi .61 Metin Yapısı Öğretimi .63 POSSE Stratejisi 65 Posse Stratejisi Uygulama Örneği 67 TELLS Stratejisi 71 FIVES Stratejisi .73 FIVES Stratejisi Uygulama Örneği 75 Kavram Tanımı Haritası Tekniği 77 Kavram Tanımı Haritası Uygulama Örneği .79 Yakınlaştırma ve Uzaklaştırma (Zooming in and Zooming out-ZİZO) Tekniği 84 Hikâye Haritası Oluşturma 88 Hikâye Haritası Uygulama Örneği 92 Hikâye Yüzü .95 Hikâye Yüzü Uygulama Örneği .97 Karakter Piramidi 99 Karakter Piramidi Uygulama Örneği 101 Hikâye Dilbilgisi 103 Hikâye Dilbilgisi Tekniği Uygulama Örneği 104 Metni Sorgulama Stratejisi 107 Yazarı Sorgulama Stratejisi 109 SQ3R Stratejisi 110 SRQ2R Plus Stratejisi – İnceleme-Okuma-Soru Sorma-Tekrarlama-Gözden Geçirme 112 SQ4R Stratejisi- İnceleme- Soru sorma- Okuma- Kaydetme-(Ezberden) Anlatma- Yansıtma .113 SQ4R Stratejisi Uygulama Örneği .114 PQ4R Stratejisi 118 SQ10R Stratejisi 119 T Cetveli Stratejisi 121 Okumaya Dayalı Problem Çözme Stratejisi (SQRQCQ Stratejisi) 123 Okumaya Dayalı Problem Çözme Stratejisi Uygulama Örneği .124 KWL Stratejisi 127 KWL PLUS Stratejisi 129 x Okuduğunu Anlama Becerilerini Geliştirme KWLA Stratejisi 131 KWLQ Stratejisi .134 KWLS Stratejisi .137 KWLS Stratejisi Uygulama Etkinliği .139 Aşamalı Düşünme Stratejisi 141 Düzeltme Stratejileri (Fix-up Strategies) .144 Yönlendirilmiş Okuma-Düşünme Aktivitesi (Directed Reading Thinking Activities-DRTA) 150 Sesli Okumayla Yansıtma 152 İşbirlikli Stratejik Okuma (İŞO) .153 İşbirlikli Stratejik Okuma Uygulama Örneği .156 İşbirliğine Dayalı Okuma ve Yazma 163 Karşılıklı Öğretim .167 Sınıfta Akran Desteği 169 Akran Destekli Öğrenme Stratejileri (PALS) .171 Akran Destekli Öğrenme Stratejileri Uygulama Örneği 173 Sesli Düşünme (Using Think – Alouds) 177 Sesli Düşünme Tekniği Uygulama Örneği .179 Kendi Kendine Açıklamalı Okuma Eğitimi (Self-Explanation Reading Training) .185 Kendi Kendini İzleme Yaklaşımı .187 Kendi Kendine Sorgulama .189 Soru-Cevap Stratejisi 190 Kendi Kendine Öğretim .192 Ayrıntılı Sorgulama Stratejisi 194 Çoklu Öğretim Stratejisi (MULTIPASS) .195 Anlamayı İzleme Stratejisi .197 Anlamayı İzleme Stratejisi Uygulama Örneği 198 Örüntü Kılavuzu Stratejisi .200 Grafik Düzenleyiciler .202 Ana Fikir Düzenleyicileri 203 Önemli Nokta Tekniği 204 Bağlamsal Kelime Tanıma Stratejisi 206 İçindekiler xi Okuma Konferansları Tekniği 208 Okuyucu Dergileri Tekniği .209 Edebi Rapor Kartları Tekniği .210 Çay Partisi 211 Bir Şey Söyle Tekniği 213 Büyüleyici Gerçekler Tekniği .214 İki Kelime Tekniği 215 Anlama Sanatı Tekniği 216 Yapboz (Jigsaw) Tekniği .217 Sor- Oku- Söyle Tekniği .218 OKAD (REAP) Stratejisi 219 Düşün-Eşleş- Paylaş Tekniği 220 Yapışkan Notlar Tekniği .221 İki Sütun Notları 222 Eleştirel Okuma Stratejisi .224 Eleştirel Okuma Stratejisi Uygulama Örneği .226 Yaratıcı Okuma .229 Yaratıcı Okuma Stratejisi Uygulama Örneği 231 4. BÖLÜM Okuduğunu Anlamayı Ölçme ve Değerlendirme 233 Bloom Taksonomisine Göre Okuduğunu Anlamanın Ölçülmesi .234 Geleneksel Bloom Taksonomisine Göre Hikâye/Metin Anlama Soruları 235 Revize Edilmiş Bloom Taksonomisine Göre Hikâye/Metin Anlama Soruları .238 Barrett Taksonomisine Göre Okuduğunu Anlamanın Ölçülmesi .238 Okuduğunu Anlamanın Ölçülmesinde Kullanılabilecek Teknikler 242 Çoktan Seçmeli Sorular .242 Kısa Cevaplı Sorular 243 Kısa Cevaplı Sorular Örnek Uygulama .243 Açık Uçlu Sorular .245 Açık Uçlu Sorular Uygulama Örneği 246 Boşluk Doldurma (Close Tekniği) 247 xii Okuduğunu Anlama Becerilerini Geliştirme Boşluk Doldurma Uygulama Örneği 248 Cloze (Boşluk Doldurma/Tamamlama) Tekniği 249 Maze (Labirent) Tekniği 250 Maze (Labirent) Tekniği Uygulama Örneği .251 Yeniden Anlatma (Retelling) .252 Doğru Yanlış .254 Doğru Yanlış Uygulama Örneği .255 Rubrikler 256 Kontrol Listeleri 258 Cümle Doğrulama .258 Cümle Doğrulama Uygulama Örneği .260 Eşleştirme 263 Kaynakça 265 Yazarlar Hakkında 275

21. yüzyılda eğitim hakkında birçok şey söyleniyor. Bir yandan çocukları nasılbir geleceğin beklediği ile ilgili öngörülerden bahsedilirken diğer yandan onlarıdaha iyi bir geleceğe hazırlamanın çeşitli ipuçları veriliyor. Hatta daha önce hiçduymadığımız ya da üzerinde durulmayan yeni kavramlar, bu yüzyılda çocuk eğitiminin olmazsa olmazı olarak yüksek sesle söyleniyor. Başarılı bir toplum ve gelecek için eğitime her zamankinden daha fazla atıf yapılıyor. Eğitime ilişkin yatırımlar, emekler her geçen gün daha da artıyor. Bütün bunlarla birlikte çocukların öğrenme krizleri de devam ediyor. Çocuklar temel becerilerde eksik olarak ilerliyor. Öğrencilerin ulusal ve uluslararası sınavlardaki başarı düşüklüğü manşetlerden düşmüyor. Eğitime ilişkin önem artmasına rağmen öğrenme çıktılarındaki eksiklik neden istenildiği gibi değil? Bu soruya elbette farklı türde yanıtlar bulmak mümkün. Ancak artık herkesin üzerinde hemfikir olduğu bir yanıt dile getirilmeye başlandı: Okuma ve anlama. Öğrencilerimiz okuma ve anlama konusunda sorunlar yaşıyor! Bu sorun daonların daha iyi öğrenmesi ve başarılı olmasını engelleyen temel faktör. Çünkü daha iyi öğrenmenin ve başarılı olmanın anahtarı okuma ve anlamadır. Hepimiz biliyoruz ki nitelikli bir okuma ve anlama becerisi sadece Türkçe dersleri için değil Matematik, Fen Bilimleri, Sosyal Bilgiler, Tarih vb. tüm diğer derslerde bilgiyi alma, yorumlama ve üretme için bir zorunluluktur. Yine hepimiz biliyoruz ki öğrencilerimiz okuduğunu anlama konusunda başarılı olmadan diğer derslerde de başarılı olamayacak. O halde bilginin çoğaldığı, becerilerin kazanılmasının gerekli olduğu bu yüzyılda, öğrencilerimize öncelikle nitelikli bir okuduğunu anlama becerisi kazandırmamız kaçınılmazdır. Bu ise özellikle sınıf ortamlarında doğru okuduğunu anlama çalışmalarını yapmakla mümkündür. Hazırlananbu kitap ile öğrencilerimize okuduğunu anlama becerisinin daha iyi kazandırılmasında bir rehber olarak teorik ve pratik bilgileri içeren stratejilere, tekniklere ve uygulamalara yer verilmiştir. Kitabın öğrencilerin okuduğunu anlamabecerilerinin gelişmesi yolunda bir yol gösterici olmasını diliyoruz…